Запісы катэгорыі: Сусветная літаратура

Кніга як шлях да ўзаемаразумення

Учора адкрылася ХХVІІІ Маскоўская міжнародная кніжная выстава-кірмаш, якая на пачатку верасня ў расійскай сталіцы стала традыцыйнай. Яна будзе працаваць у Маскве з 2 па 6 верасня. Спецыяльныя экспазіцыі сведчаць аб шырокім тэматычным дыяпазоне прадстаўленых кніжных навінак. Асобна выдзелены праграмы краін — гасцей выставы («Арменія», «Іран», «Сербія», «Расія літаратурная»). Вылучаецца і дзіцячая праграма. Асаблівая ўвага нададзена праграме «Асвета і адукацыя». Вельмі шмат навінак, якія характарызуюць высокі паліграфічны ўзровень друкарняў і выдавецтваў Расіі
і іншых краін СНД.

…Уся ў ранах скразных Беларусь

Атнер Хузангай — вядомая асоба ў культуры, літаратуры Чувашыі. Сын класіка нацыянальнай літаратуры паэта Педэра Хузангая. Кандыдат філалагічных навук. Загадчык аддзела мовазнаўства ў Чувашскім інстытуце гуманітарных навук. Пра ролю нацыянальнай літаратуры ў сусветнай прасторы, беларуска-чувашскія літаратурныя стасункі і ідзе гаворка ў размове з чувашскім сябрам Беларусі.

1380663459217_2-34

— Ці можна сцвярджаць, што паміж беларускай і чувашскай літаратурамі ў ранейшыя гады існавалі трывалыя сувязі?

Паэт, які пры жыцці атрымаў любоў народа

У кожнага народа ёсць свой Пясняр. Незалежна ад афіцыйных званняў, ён годна нясе імя Народнага Паэта. У беларусаў — Купала. У азербайджанцаў — Бахціяр Вагабзадэ. Будучы паэт нарадзіўся 16 жніўня 1925 года ў сям’і рабочага. У 1942 годзе паступіў на філалагічны факультэт Бакінскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Падчас навучання быў адным самых актыўных сяброў літаратурнага гуртка, якім кіраваў выбітны творца і педагог Мір Джалал Пашаеў. Першая публікацыя Бахціяра Вагабзадэ выйшла ў 1943 годзе ў азербайджанскай «Літаратурнай газеце». У 1945-м, яшчэ студэнтам, ён быў прыняты ў Саюз пісьменнікаў Азербайджана па рэкамендацыі яго старшыні — Самеда Вургуна. Пасля заканчэння ўніверсітэта ў 1947 годзе паступіў у аспірантуру. З 1948-га выходзяць яго кнігі: «Мае сябры», «Вясна», «Спеў сяброўства» і інш. Напісаная ў 1959 годзе паэма «Гюлістан», прысвечаная трагедыі падзеленага на часткі роднага краю, прынесла яму сусветную славу. Пасля гэтага яго пачалі пераследваць і звольнілі з універсітэта, дзе ён выкладаў. Два гады ён не працаваў. Гейдар Аліеў, стаўшы першым сакратаром ЦК КП Азербайджанскай ССР, дапамог паэту вярнуцца ў родны ўніверсітэт. Нягледзячы на загад з Масквы пра фізічнае знішчэнне паэта, Гейдар Аліеў заўжды апекаваўся ім.

 

Памерла украінска-беларуская паэтэса Мая Львовіч

13 ліпеня 2015 года пайшла з жыцця украінская паэтэса, перакладчыца Мая Львовіч, якая нарадзілася 23 красавіка 1933 года ў Адэсе. Яе бацькі паходзілі з Гомельшчыны. Пэўна, гэтая акалічнасць у значнай ступені і паўплывала на тое, што Мая Давыдаўна зацікавілася беларускай літаратурай.

Спярша яна пісала вершы па-руску, пасля – на украінскай мове. А затым – і па-беларуску. Як вынік такой творчай работы – кнігі паэзіі на украінскай і беларускай мовах “ У зязюльчыным бары” (2002) і “Жывая” (2008). Мая Львовіч пераклала на украінскую мову дзве кнігі беларускай прозы, вершы Янкі Купалы, Якуба Коласа, Максіма Танка, Уладзіміра Караткевіча, Рыгора Барадуліна, Аляксея Пысіна, Ніны Мацяш і шмат яшчэ каго з майстроў прыгожага беларускага пісьменства. Па праву Маю Львовіч ва Украіне называлі сувязной з беларускай літаратурай.

«Лица памирцев отчеканены из меди»

Белорусские поэты Максим Танк и Сергей Граховский в сопричастности с Таджикистаном

 В 2011 году мы отмечали 100-летие со дня рождения народного поэта Беларуси Максима Танка. Незаурядная творческая личность, известный не только в Беларуси, но и на всем постсоветском пространстве общественный и культурный деятель, он был очень чуток к чаяниям, мыслям других народов. Был своеобразным дипломатическим мостом между народами разных стран и разных республик. Читая дневники Максима Танка сегодня, спустя почти два десятилетия после его смерти, осознаешь, как бережно настоящий художник относился к культурам, казалось бы, очень далеким от славянского мира. Была у народного поэта и своя сопричастность с Таджикистаном.

«Созвучие»: интернет-дружба литератур и народов

На портале Издательского дома «Звязда» прочно прописалась виртуальная площадка, соединяющая между собой литературы стран Содружества Независимых Государств

Сегодняшнее состояние литературно-художественной периодической печати требует от издателей и учредителей вести активный поиск новых читателей, новых потребителей информации. Уже давно в прошлом остались времена, когда, к примеру, журналы «Новый мир», «Дружба народов», «Знамя», «Иностранная литература» выходили миллионными тиражами. И у белорусских литературно-художественных изданий («Нёман», «Полымя», «Маладосць», «Крыніца») тиражи были в десятки раз больше нынешних. Один из путей поиска читателя — выход в интернет-пространство.

Фарбы армянскага мастацкага жыцця

Наўмысна ў назве артыкула прамалінейна абазначыў абсягі размовы. У дадзеным выпадку — пра кнігу Карэна Мікаэляна «Вось дзяржава, яна, верагодна, хутка вамі зацікавіцца…», якая выйшла ў Ерэване ў 2013 годзе. Якія адносіны мае да нас зборнік артыкулаў і рэцэнзій пра выяўленчае мастацтва Арменіі?.. Па ранейшым часе менавіта такая пастаноўка пытання спрацавала б найперш. І пра чужую мастацкую прастору наўрад ці разважаў бы айчынны літаратурна-мастацкі друк. Маўляў, нашы выданні часам застаюцца па-за ўвагай, пра свае нават і не разважаюць. Якая ж гэта такая ў аўтара сувязь з Беларуссю, што ты павінны пра яго пісаць? Ці не хапае ў нас «свайго», уласна беларускага?

Усё нібыта так. За выключэннем хіба што аднаго. Армянскі журналіст, які з 1993 года працуе ў газеце «Новое время» ў Ерэване, сабраў пад адной вокладкай бліскучыя мастацкія рэцэнзіі, выдатныя артыкулы, якія дазваляюць уявіць поўную карціну мастацкага жыцця Арменіі за апошнія дзесяцігоддзі. «Я пісаў пра тое, што было б цікавае не толькі мне як практыку, але перш за ўсё чытачу газеты», — заўважае ў прадмове «Ад аўтара» Карэн Мікаэлян. А перш ідзе артыкул, які даў назву кнізе «Вось дзяржава, яна, верагодна, хутка вамі зацікавіцца…» Напісаныя ў 1993 годзе радкі актуальныя і цяпер. Між іншым, для ўсіх. Незалежна ад месца жыхарства. «Магчыма, улады ў мітусні дзяржаўных спраў не цалкам усведамляюць, што мы аказаліся на пераферыі сусветнага мастацкага працэсу, магчыма, у іх проста не хапае часу. Наколькі нам ёсць што губляць, хочацца пачаць крутую мужчынскую размову. Менавіта таму мы просім людзей мастацтва і тых, хто спачувае, «выйсці пагаварыць». Можа быць, нешта і атрымаецца».

Як мне падаецца, выйсці пагаварыць атрымалася. І што істотна — у розных жанрах: і ў рэцэнзіях, і ў аглядах, і ў творчых партрэтах, і ў карэспандэнцыях, і ў артыкулах «на тэму». Карэн Мікаэлян вольна пачуваецца ў кожным з іх. А галоўнае — вольна падарожнічае з аднаго мастацкага сусвету ў іншы. Крытык расказвае чытачу пра галоўныя творчыя, жыццёвыя ісціны, вылучае сапраўднае, рашуча руйнуе псеўдамастацтва, якой бы вагі пастамент ні быў пад ім узведзены. Вастрыня, эмацыянальны замах, гранічная шчырасць у размове пра жывапіс, графіку, скульптуру, дэкаратыўна-прыкладное мастацтва — гэтыя рысы робяць прыцягальнымі ўсе без выключэння старонкі кнігі Карэна Мікаэляна. Дзякуючы менавіта «малюнкам мастацкага жыцця» армянскага крытыка я адкрыў для сябе зусім новага Марціроса Сар’яна. Не магу не працытаваць вось гэтыя радкі з кнігі К. Мікаэляна: «Варпет Марцірос Сар’ян жыў жыццём сваёй зямлі і этнасу, ні на секунду ад іх не адрываючыся. Вось фрагмент ліста, які быў напісаны ў страшным 1915 годзе: «Усё, што меў, замкнуў у скрыню, аддаў на захоўванне знаёмаму і пакінуў майстэрню. Прыехаў у Арменію, на маю выпакутаваную і расцяганую Радзіму».

Цікава, што напісаў бы Варпет сёння, якія б словы падабраў, калі ўбачыў бы надзіва чароўную панараму сённяшняга армянскага жыцця! Пэўна, сярод гэтых слоў было б «раскрадзеную», можа нават «разбэшчаную». Можа быць, Варпет напісаў бы наноў «Паляцім ізноў у вечнасць»… Са старонак кнігі паўстаюць такія волаты мастацтва, як Ерванд Кочар, Бенік Петрасян, Харэн Тэр-Аруцян, Роберт Жмібекян і шмат хто яшчэ. Пра аднаго з іх Карэн Мікаэлян напісаў: «…Ён рэагуе на самыя кволыя рухі армянскага грамадства і душы. Канечне, па-свойму. Пры тонкім і далікатным характары, пры інтэлігенцкай вытрымцы яго рэакцыя як жывапісца — гэта і ёсць метад барацьбы. Мастаку зусім не абавязкова лезці на барыкады. І тым болей кідацца ў палітыку…» Тут, відаць, няма і чаго дадаць.

Павел АЛЬСОВЫ

http://sozvuchie.zviazda.by/news/2015-05-26