Запісы катэгорыі: Літаратурнае жыццё краіны

XXVI Дзень беларускага пісьменства ў Слоніме. «САНЕТ». Усе пісьменнікі – у госці!

XXVI Дзень беларускага пісьменства ў Слоніме. «САНЕТ». Усе пісьменнікі – у госці!

У Слоніме запрацавала новая кнігарня «Белкнігі». Пакуль што, магчыма, не ўсе і гараджане, жыхары наваколля ведаюць пра тое, што ў старажытным горадзе з’явілася новая кніжніца – з прыгожай назвай «Санет». Цікавімся ў кіраўніка Гродзенскага філіяла «Белкнігі» Ігара Лапенка, якія першыя поспехі ў кнігагандляроў у прыкметным раённым цэнтры Гарадзеншчыны, дзе ва ўсе часіны моцнымі былі традыцыі асветніцтва, нацыянальнай культуры.

‒ Унікальны па свайму гістарычнаму, асветніцкаму ландшафту край!.. Слонім, Слонімшчына найперш звязаны з імёнамі гісторыка, краязнаўца Іосіфа Стаброўскага, паэтаў Гальяша Леўчыка, Сяргея Новіка-Пеюна, Алега Лойкі і Міколы Арочкі, іншых знакамітасцяў, ‒ расказвае Ігар Лапенок. – Таму, адкрываючы кнігарню з сімпатычнай назвай «Санет», мы верым, што істотным складнікам у продажах, асабліва ў пярэдадзень XXVI Дня беларускага пісьменства, які пройдзе ў Слоніме 1 верасня, будзе краязнаўчая, гістарычная, асветніцкая кніга. Дарэчы, у сярэднім – як паказваюць першыя дні работы кнігарні – продаж кніг за дзень складае каля 400 рублёў. Мяркую, што з часам гэтая лічба вырасце. А зараз плануем прэзентацыі, аўтограф-сесіі з удзелам беларускіх пісьменнікаў.

Так, ужо ў ліпені ў кнігарню «Санет» прыедуць прадстаўнікі беларускіх выдавецтваў разам з аўтарамі, укладальнікамі надзвычай цікавых кніг. Выдавецтва «Беларусь» разам з Алесей Коршак прэзентуе «Беларускую міфалогію для дзяцей», а таксама зборнік «Беларускія народныя святы для дзяцей». Краязнаўчы пісьменнік Віктар Хурсік пазнаёміць пакупнікоў, чытачоў з гістарычным раманам «Vale! Кніга пра род і лёс Магдалены Радзівіл». Вядомая дзіцячая пісьменніца Кацярына Хадасевіч-Лісавая прывязе ў Слонім свае кнігі «Вухуцік. Васільвася», «Казкі Сіняй падушкі», «Казкі сівой даўніны», «Казкі чараўніцы Зімы», «Таямніцы незвычайнай школы». А Сяргей Чыгрын, паэт, перакладчык, краязнаўца, публіцыст, які жыве і працуе ў самім Слоніме, прэзентуе апошнія свае гісторыка-краязнаўчыя выданні – «Літаратурная Слонімшчына», «Гістарычная мазаіка Слонімшчыны». Ужо па гэтых сустрэчах, па гэтых ініцыятывах можна меркаваць, што жыццё вакол «Санета» будзе віраваць, збіраючы ў кнігарні ўсіх, хто цікавіцца беларускай кнігай.

Збіраюцца правесці, але крышачку пазней, свае прэзентацыі ў слонімскім «Санеце» і выдавецтвы «Мастацкая літаратура», «Народная асвета». А таксама – рэдакцыі часопісаў «Вясёлка» і «Бярозка» разам са сваімі аўтарамі, пісьменнікамі і кніжнымі графікамі.

 

Сяргей Шычко

Крыніца: «Созвучие»

Пісьменнікі Міншчыны ў Мірскім Замку

У замкавым комплексе “Мір” 15 чэрвеня адбыўся фестываль “Кніжныя сустрэчы ў Мірскім замку”. На фестывалі свае выданні прэзентавалі дзяржаўныя і прыватныя выдавецтвы Беларусі, а таксама аўтары кніг.

 

Адна с залаў музейнага комплекса была прадастаўлена для прэзентацый новых выданняў, прысвечаных гісторыі і краязнаўству роднай беларускай зямлі.

Сярод тых, хто прэзентаваў свае кнігі, былі і пісьменнікі Мінскага абласнога аддзялення ГА “Саюз пісьменнікаў Беларусі”. Алена Стэльмах і Уладзіслаў Цыдзік прадставілі гледачам фотаальбом “Бачу Беларусь такой”, Святлана Быкава правяла міні-прэзентацыю новага зборніка вершаў “Пад небам Рагнеды”, Таццяна Цвірка чытала вытрымкі з паэмы “Зноў са мной ты, месцейка святое”.  Уладзімір Цанунін спяваў свае цудоўныя песні пад акампанімент гітары і  чытаў вершы са сваіх новых зборнікаў “Кліча бацькава хата” і “Страчанае рэха”, Таццяна Дашкевіч парадавала прысутных выкананнем песень пад гітару. Лірычныя выступленні паэтаў і бардаў Міншчыны ўпрыгожылі вялікую прэзентацыйную імпрэзу вядомых празаікаў-краязнаўцаў і гісторыкаў, зрабілі яе больш рамантычнай.

 

Прэс-Цэнтр МАА ГА СПБ

 

Сербія – Беларусь. Стасункі доўжацца і мацнеюць

Сербія – Беларусь. Стасункі доўжацца і мацнеюць

Міжнародны літаратурны фестываль «INĐIJA PRO POET 2019» у чацвёрты раз прайшоў у Сербіі. Літаратурны форум сабраў пісьменнікаў з трыццаці краін свету. У другі раз  пісьменніцкую суполку Беларусі на аўтарытэтным фэсце прадставіла паэтэса, перакладчыца Марыя Кобец. Аб пісьменніцкім фэсце і яго цікавостках –  наша сённяшняя размова.

1. Спадарыня Марыя, распавядзіце крыху пра літаратурны форум, удзельніцай якога Вы сталі.

– Міжнародны літаратурны фестываль «INĐIJA PRO POET 2019» у чацвёрты раз праходзіць у Сербіі і ўжо даволі ўпэўнена заявіў пра сябе як вялікі, сур’ёзны, значны літаратурны форум, што пачэсна заняў сваё месца на сусветнай карце літаратурных падзей. Яго арганізатарамі традыцыйна выступілі Асацыяцыя «Мой Срем» (Udruženje «Moj Srem»), Культурны цэнтр «Інджыа» («Indjija») і Нацыянальная бібліятэка Др. Джорджа Натошэвіча” («Dr đorđe Natošević», Indjija),  на чале ўсёй арганізатарскай суполкі выступіў муніцыпалітэт горада  Інджыа.

Дырэктар фестывалю «INĐIJA PRO POET 2019» – мой даўні сябар выдатны сербскі сучасны пісьменнік, прэзідэнт Фонду эмігрантаў Сербіі Міядраг Якшыч за кароткі тэрмін паспеў аб’яднаць на гасціннай сербскай зямлі паэтаў, празаікаў і перакладчыкаў з трыццаці краін свету. Пісьменнікі з Сербіі, Індыі, Расіі, Беларусі, Вялікабрытаніі, Даніі, Ізраіля, Грэцыі, Турцыі, Балгарыі, Ірана, Беларусі, Канады, Азербайджана, Румыніі, Ісландыі, Калумбіі, Бразіліі, Іспаніі, Паўночнай Македоніі, Славеніі, Партугаліі, Злучаных Штатаў Амерыкі, Аўстрыі, Кіпра, Францыі, Іраку, Украіны, Егіпту, Чарнагорыі, Венгрыі  сабраліся на надзвычай гасціннай сербскай зямлі. Прыемнай цікавосткай форуму сталі білборды з інфармацыяй аб фестывалі, а таксама  з партрэтамі ўдзельнікаў форуму і цытатамі  іх вершаў. Гэтыя білборды былі ўсталяваны ля аўтамабільных дарог, на вуліцах горада Інджыа, на пешаходнай вуліцы, таму жыхары рэгіёну маглі пазнаёміцца з сучаснымі літаратарамі, удзельнікамі фестывалю,  яшчэ да пачатку форуму.

2. Цікава, а як была арганізавана праграма фестывалю?

– Праграма фестывалю была арганізавана ў чатырох месцах горада Інджыа (Культурны цэнтр, бібліятэка доктара Джорджа Натошэвіча, Дом Вайновіча, плошча Мілункі Савіч), а таксама ў горадзе Новы-Сад і ў сталіцы краіны – Бялградзе. Акрамя традыцыйных фестывальных праграм («Літаратурныя мерыдыяны», «Літаратурныя ранішнікі», «Прэзентацыі новых кніг» і «Вялікі літаратурны сход»), удзельнікі форуму таксама правялі літаратурныя ўрокі ва ўсіх сярэднеадукацыйных школах муніцыпалітэта Інджыа. Апроч удзелу ў літаратурных імпрэзах, мы вельмі шмат вандравалі: нацыянальны парк «Фрушка Гора», «Срэмскі Карловцы», манастыр «Крушэдол», «Калемендан парк» і іншы… Пазнаёміліся з галоўнымі адметнасцямі Бялграда (Храм Святога Савы, Нацыянальная бібліятэка Сербіі, Чубурскі парк, пешаходная вуліца Князя Міхайла, музей футбольнага клуба «Црвена Звезда»),  пабывалі нават  на дэгустацыі шыкоўнай віннай прадукцыі «Мачков подрум». І я ў чарговы раз упэўнілася – Сербія «много лепа»! (серб.: надзвычай прыгожая).

3. Наколькі я ведаю, Вы ўжо ў другі раз на літаратурным форуме ў Інджыа, раскажыце, калі ласка, ці меў 4-ы міжнародны форум нейкія адметнасці?

– Так, на форуме я ўжо другі раз,  вельмі спадзяюся, што і не апошні, бо дзякуючы Міядрагу Якшычу і Аляксандры Радаковіч арганізацыя фестывалю настолькі дасканалая і прыём такі цёплы, што кожны раз, ад’язджаючы адсюль, даю сабе зарок зноў вярнуцца сюды. Але… на ўсё воля Боская… Спадзяюся, так і будзе…

Сёлетні фестываль падарыў для мяне вялікую колькасць сяброў-літаратараў. З асаблівай цеплынёй я буду ўспамінаць надзвычай пяшчотную Рэшму РАМЕШ з Індыі, Ганну ЧАХАРОЎСКУ з Польшчы, Ёвіца ІЛІЧА з Паўночнай Македоніі, Хрыстоса КУКІСА з Грэцыі, Руі КОІАСА з Партугаліі, Андрулу ШАЦІ з Кіпра, Нэду ГАЎРЫЧ з Босніі, Радаміра УЛЯРАВІЧА і Міліцу БАКРАЧ з Чарнагорыі, Элку СТАЯНАВУ з Балгарыі, Грга ОЛАХА з Венгрыі, Ёвану ОСТАІЧ з Сербіі. Творчае сяброўства паміж намі, думаю, будзе найбольш плённым.

Рэшма Рамеш (Індыя) і Марыя Кобец

А ўвогуле, што датычыць  узнагарод, то пераможцам Гран-пры фестывалю «GRAN PRI  «PRO POET» ў гэтым годзе стаў вядомы сербскі паэт Перо Зубац. Узнагарода лаўрэату была ўручана падчас цырымоніі адкрыцця фестывалю ў суботу, 1 чэрвеня, у Доме Вайновіча. Лаўрэатамі гэтай прэміі мінулых гадоў ужо былі Мація Бечкавіч і Мілаван Вітэзавіч. Асаблівай  адметнасцю фестывалю гэтага году стала падпісанне дамовы аб супрацоўніцтве паміж Мінскім абласным аддзяленні ГА «Саюз пісьменнікаў Беларусі» і Фондам эмігрантаў Сербіі ў рэгіёне. Аб гэтым было урачыста аб’яўлена падчас урачыстай міжнароднай імпрэзы ў Культурным Цэнтры г. Інджыа. Падчас свайго выступу  я з высокім гонарам і прывітальным словам ад літаратурнай суполкі Беларусі ўручыла сімвал пісьменніцкай арганізацыі – статуэтку  грамадскага аб’яднання, а таксама ліст падзякі дырэктару фестывалю Міядрагу Якшычу за актыўную працу на ніве развіцця міжнародных літаратурных стасункаў.

4. З якімі думкамі вяртаецеся дамоў, Марыя, з якімі планамі і спадзевамі?

– Па-першае, вяртаюся з вялікім сумам ад таго, што міжнародны літаратурны фэст урэшце скончыўся; па-другое, – з вялікім гонарам, што на такім узроўневым аўтарытэтным форуме менавіта мне давялося прадстаўляць нашу літаратурную суполку; па-трэцяе, – з пэўным спадзевам, што вынікі гэтага міжнароднага творчага сяброўства дадуць вялікі плён; а яшчэ з найбольшым – што ў хуткай будучыні лепшыя прадстаўнікі літаратурнай інтэлігенцыі розных краін таксама змогуць убачыць Беларусь як краіну з вялікім патэнцыялам у галіне развіцця мультыкультуралізму праз культываванне літаратуры і паэзіі.

 

Бялград-Мінск                                       

Гутарыла Даяна Лазаравіч

Абласны этап конкурса чытальнікаў «Жывая класіка»

24 мая 2019 года ў Мінскім абласным інстытуце развіцця адукацыі адбыўся фінал абласнога этапу рэспубліканскага творчага конкурсу юных чытальнікаў «Жывая класіка: прысвячэнне маёй Радзіме».

Пераможцы раённых этапаў сабраліся разам, каб паказаць свой артыстызм, любоў і павагу да беларускай літаратуры, глыбіню пранікнення ў вобраз і сэнс выбранага твора.

У склад журы конкурса ўвайшлі: старшыня Мінскага абласнога аддзялення Саюза пісьменнікаў Беларусі Святлана Быкава; члены Саюза пісьменнікаў Беларусі, вядомыя паэты і пісьменнікі Рэгіна Рэўтовіч, Аляксей Шаўцоў, Сяргей Клімковіч і Рыгор Саланец; дырэктар выдавецтва для дзяцей «Элбіпрэс» Людміла Ляскоўская; супрацоўнікі Мінскага абласнога інстытута развіцця адукацыі. Прызы для пераможцаў конкурсу падрыхтавалі выдавецтвы «Элбіпрэс» і «Аверсэв», Музей дзяцінства (г. Мінск), грамадская арганізацыя «Беларускі саюз жанчын».

Мерапрыемства пачалося з выступлення рэктара Мінскага абласнога інстытута развіцця адукацыі Святланы Сітнікавай, якая адзначыла важнасць развіцця дзяцей і падлеткаў праз павышэнне ў іх цікавасці да чытання і пажадала поспехаў усім удзельнікам конкурсу. Старшыня журы Святлана Быкава павіншавала ўсіх прысутных са святам паэзіі і прачытала свой верш-натхненне «Зоркі на небасхіле, зоркі сярод людзей…», прысвечаны творчасці і творчым людзям, што, як зоркі, асвятляюць жыццё сваім душэўным святлом.

Для конкурса ўдзельнікі выбралі творы вядомых класікаў беларускай літаратуры: Янкі Купалы, Якуба Коласа, Максіма Багдановіча, Уладзіміра Караткевіча, Пятруся Броўкі, Рыгора Барадуліна, Ніла Гілевіча, і творы сучасных беларускіх аўтараў – Святланы Алексіевіч, Міколы Чарняўскага, Уладзіміра Карызны, Кастуся Цвіркі,  Івана Муравейкі, Уладзіміра Цануніна, Хведара Гурыновіча і іншых.

Пры падвядзенні вынікаў конкурсу членамі журы была адзначана высокая падрыхтоўка ўдзельнікаў.

96 удзельнікаў спрачаліся за права прадставіць Мінскую вобласць на рэспубліканскім этапе конкурсу. Пераможцамі сталі 20 чытальнікаў, чацьвёра з іх прымуць удзел у апошнім, рэспубліканскім этапе конкурса, які адбудзецца 31 жніўня-1 верасня падчас правядзення Свята пісьменнасці ў горадзе Слоніме.

Віншуем юных чытальнікаў і іх педагогаў з перамогай!

Жадаем творчага натхнення і поспехаў на рэспубліканскім этапе ў г. Слоніме Гродзенскай вобласці!

 

Інфармацыя: з сайта ДУА “Мінскі абласны інсцітут развіцця адукацыі”

«Кніжныя сустрэчы ў Мірскім замку»: знаёмства з кнігай Віктара Хурсіка

«Кніжныя сустрэчы ў Мірскім замку»: знаёмства з кнігай Віктара Хурсіка

«Vale!» – што ў перакладзе на беларускую мову значыць «Бывайце!»  

Так развітвалася легендарная беларуская мецэнатка Магдалена Радзівіл. Так называецца нечаканая і багатая на факты кніга пра яе слаўны лёс. Сучасны беларускі гістарычны пісьменнік Віктар Хурсік зрабіў выразную спробу праліць святло на лёс чалавека, на лёс жанчыны з роду Завішаў, якая была мецэнтакай, грамадскім дзеячам на рубяжы XIX – XX стагоддзяў, якая спрыяла выхаду ў свет беларускіх кніг. І сярод іх – зборнік неўміручай паэзіі нашага класіка Максіма Багдановіча «Вянок». А яшчэ ж быў удзел у стварэнні беларускіх школак, беларускага перыядычнага друку. Яшчэ яна дапамагала развіццю беларускамоўнага касцёла.

Варта заўважыць, што для стварэння паўнавартаснага партрэта Магдалены Радзівіл пісьменнік выкарыстоўвае болей як 300 гістарычных дакументаў, знойдзеных у архівах розных краін. Ёсць у кнізе і тэстамент славутай дзеячкі беларускай культуры, беларускага асветніцтва, змешчана досыць шмат фотаздымкаў. З цікавасцю чытаюцца асабістыя ўспаміны спадарыні Магдалены. У кнізе чытач сустрэнецца не толькі з магнатамі, але і з простымі сялянамі.

Прэзентацыя сапраўды ўнікальнай кнігі Віктара Хурсіка «Vale!» пройдзе 15 чэрвеня на пляцоўцы фестывалю «Кніжныя сустрэчы ў Мірскім замку», які пройдзе, зразумела, на тэрыторыі Мірскага замка ў гарадскім пасёлку Мір Карэліцкага раёна. Пачатак фестывалю – а 11-й гадзіне.

«Кніжныя сустрэчы ў Мірскім замку» збяруць 15 чэрвеня дзесяткі выдавецтваў і аўтараў, пройдуць прэзентацыі, аўтограф-сесіі. Асноўным «героем» будзе беларуская кніга. Найперш – тыя выданні, якія прысвечаны гісторыі, асветніцтву Беларусі.

Сяргей Шычко

Крыніца: літ.партал «Созвучие»

«Акадэмкніга» запрашае на сустрэчу з Мікалаем Чаргінцом

«Акадэмкніга» запрашае на сустрэчу з Мікалаем Чаргінцом

Сталічная «Акадэмкніга», размешчаная ў цэнтры горада па праспекце Незалежнасці, ладзіць прэзентацыі навінак ледзьве не штодня. 29 мая а 18-й гадзіне ў прэстыжную кнігарню завітае старшыня Саюза пісьменнікаў Беларусі, заслужаны дзеяч культуры Рэспублікі Беларусь празаік Мікалай Чаргінец.

Мікалай Іванавіч раскажа пра новыя выданні сваіх даўно знаёмых чытачу твораў, а таксама прадставіць раманы, што выйшлі ў апошні час. Усе гэтыя кнігі можна будзе набыць у кнігарні і, зразумела, атрымаць аўтограф. Запрашаючы чытачоў на сустрэчу са знакамітым пісьменнікам, арганізатары падкрэсліваюць, што размова ў час яе будзе надзвычай цікавай. Мікалай Іванавіч паабяцаў распавесці не толькі пра ўласныя творы, але збіраецца пагаварыць і пра сучасны літаратурны працэс, і выкласці свае погляды на многія з’явы ў сённяшнім жыцці.

Нагадаем, што творчасць Мікалая Чаргінца адзначана самымі прэстыжнымі прэміямі як у Беларусі, так і ў Расійскай Федэрацыі. Пісьменнік – лаўрэат Прэміі «Зоркі Садружнасці», міжнародных літаратурных прэмій імя А. Фадзеева і В. Пікуля, іншых высокіх адзнак.

Мікола Берлеж

Крыніца: Літ. партал «Созвучие»

Фота: sputnik.by

Другая маладосць легендарнага «Светача»

Саюз пісьменнікаў Беларусі выказвае шчырую падзяку Міністэрству інфармацыі Рэспублікі Беларусь, ААТ “Белкніга” і ўсім, хто прымаў удзел у стварэнні новай канцэпцыі легендарнай кнігарні ў Мінску “Светач”.

Як вядома, кніжная крама, якая прыцягвае да сябе пакаленні пакупнікоў, што ў прыватнасці можна атаясаміць – чытачоў –  была адкрыта  ў Мінску 5 лістапада 1977 года. І на той час гэта было не зусім звычайнае месца. Двухпавярховы будынак, напоўнены самымі рознымі выданнямі тагачаснага перыяду, адразу звярнуў на сябе ўвагу кнігалюбаў, прывабіў да сябе гасцей сталіцы, у тым ліку і замежных. Кніга – гэта тое, што ў самых розных выпадках будзе абсалютна дарэчы. І самому яе пачытаць – вялікае задавальненне. І падарунак – заўсёдна прыстойны. Так пісалася ўжо больш, чым саракагадовая гісторыя “Светача”.

Літаральна пасля юбілейнай даты было прынята рашэнне надаць шаноўнай кнігарні новае дыханне. Так, у краме пачалася рэканструкцыя, кіраўнікі ААТ “Белкніга” завяршыць якую абяцалі да ІІ Еўрапейскіх гульняў.

17 мая – намеснік кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь Максім Рыжанкоў, міністр інфармацыі Рэспублікі Беларусь Алесь Карлюкевіч, старшыня Саюза пісьменнікаў Беларусі Мікалай Чаргінец, прадстаўнікі выдавецтваў, спонсары, пакупнікі сталі сведкамі ўрачыстасці з нагоды надзвычай прыемнай падзеі – кнігарня паўстала ў прынцыпова новым выглядзе. Пачынаючы ад кніжных палічак, раздзелаў літаратуры, прадстаўлення аўтараў – усё прадумана да дробязей.  Да таго ж вабіць пляцоўка, прызначаная для сустрэч з пісьменнікамі, побач з ёю – кавярня.

Дом кнігі напоўнены святлом, які можа несці толькі кніга, у ім лунае атмасфера ўзнёсласці, высокай духоўнасці. Гэта адчуе кожны, хто, здаецца, не зможа мінуць “Светач” на праспекце Пераможцаў.

Мікалай Іванавіч Чаргінец, выступаючы на адкрыцці магазіна, і пасля ўрачыстасці, вельмі ўзрушаны бачаным, гаварыў пра тое, што кнігарня такога кшталту была даўняй марай пісьменніцкай арганізацыі. Зараз створана ўнікальная магчымасць для больш блізкага кантакту пісьменніка з чытачом. Значыць, новы ўзровень набывае і кніжны гандль. Кніга не губляе свайго значэння, пацвярджае сваю значнасць.

Алена Стэльмах

ПРОГРАММА XХIII Международной специализированной выставки ”СМІ ў Беларусі“

Со 2 по 4 мая 2019 г. в Минске будет проходить XХIII Международная специализированная выставка ”СМІ ў Беларусі“. Основная тема мероприятия — 75 лет освобождения Беларуси от немецко-фашистских захватчиков.

ПРОГРАММА XХIII Международной специализированной выставки ”СМІ ў Беларусі“

Істочник: Министерство информации Республики Беларусь

Агляд літаратурных часопісаў

Агляд літаратурных часопісаў

Не толькі аддаць, але і прыняць…

Аб’ёмная падборка вершаў Міколы Мятліцкага «Гарачыя зоры шчакою адчуць» адкрывае сакавіцкі нумар «Полымя». Чытаючы яе, міжволі думаеш: ці ёсць у свеце хоць нешта, што б не хвалявала пісьменніка? Любоў да жыцця і Бацькаўшчыны, да ўсёй зямлі, замілаванне яе краявідамі, праблемы планетарнага маштабу — усё адлюстравана ў творчасці паэта. Ёсць і інтымная лірыка, і прасякнутыя настальгічнымі пачуццямі радкі. Адметнасць светаадчування творцы ў тым, што ён пасярод ідылічнай карціны сузірання прыгажосці знаходзіцца не толькі тут і цяпер у канкрэтным пункце на мапе Зямлі, а нібыта ва ўсіх пластах часу: і мінулым, і будучыні: «У Цэнтральным батанічным садзе / Бела-ружовы май / Раскашуе дзівоснымі пералівамі… (…) Ды косы прамень болю / Імгненна душу працінае — / З-за нейкага чуба высакадрэвіны / Глядзіць вогненны твар сонца, / Які падаўся мне зараз / Вельмі ж падобным / На ўлюбёны ў прыроду свету / Твар першага дырэктара батсаду / Прафесара Сцяпана Мельніка, / Бязвінна расстралянага / У 1938 годзе дзесь / Пад курапацкімі соснамі…»

Матывы паэзіі Віктара Ярца, Валянціна Семянякі, Івана Капыловіча традыцыйныя: унутраны свет у спалучэнні са знешнім і рамантычныя стасункі з ім, прадчуванне надыходу разняволенасці ў прыродзе, а значыць, і ва ўласнай душы, любоў да маці і роднага краю, тэма малой і вялікай дарогі і вандроўкі па іх: у грыбы альбо ў свет, у жыццё.

Прозу прадстаўляюць Уладзімір Гніламёдаў заключнай часткай рамана «Праўда жыве пасярэдзіне», Валерый Гапееў апавяданнем «Так хочацца курыць…» і Уладзімір Мазго — лірычнымі мініяцюрамі пад агульнай назвай «Знічкі вечнасці».

Творы ўсе вельмі разнапланавыя, таму кожны чытач знойдзе тое, што падабаецца менавіта яму: тыя, чыё дзяцінства і юнацтва прайшлі ў першыя пасляваенныя дзесяцігоддзі, хутчэй зацікавяцца раманам Уладзіміра Гніламёдава; мініяцюры Уладзіміра Мазго прывабяць літаратурна-музычны багемны асяродак (хтосьці можа сустрэць і сваё імя: адно шкада, што ўспамінаў пра Ларысу Геніюш, чыім суседам быў аўтар, — хаты ў Зэльве знаходзіліся побач — менш, чым на старонку)…

А апавяданне Валерыя Гапеева з задавальненнем прачытае і моладзь, і чытач сталага веку. У аснову твора пакладзены ўзаемаадносіны паміж людзьмі, паміж чалавекам і сістэмай. Трымае твор любоўная лінія. Аўтар па-майстэрску выбудоўвае сюжэт, робіць яго напружаным з першай старонкі, вядзе за сабою — прычым хочацца не ісці, а бегчы, пакуль не дачытаеш да канца. Сімпатыі чытача цалкам на баку галоўнага героя Віталя, журналіста, які не стаў прагінацца пад тых, ад каго залежаў яго лёс як супрацоўніка газеты, які апекаваўся маладой карэспандэнткай і знаёміў яе з сакрэтамі стварэння тэкстаў. У дыялогах паміж імі адкрываецца філасофская глыбіня разумення жыцця і сябе ў ім: «…Прыняць тое, што нехта ўмее лепш за цябе, — удвая цяжэй. Але, калі навучышся прымаць, дык тады і радасці ў тваім жыцці ўдвая больш», «…Каханне — гэта не толькі гатоўнасць аддаць усяго сябе, ахвяраваць. Каханне — гэта яшчэ і ўменне прыняць…». Аўтар «кідае» сваіх герояў на бязлюдны востраў пасярод балота, ствараючы тым самым экстрэмальныя ўмовы, што спрыяюць раскрыццю характараў. Нечаканае, але зразумелае завяршэнне: Віталь перамагае і цяжкія ўмовы, і холад, і голад, усіх выратоўвае, але аказваецца цалкам бяссільным, дый абыякавым перад праявамі бюракратычнага механізму… Ён не змагаецца супраць несправядліва ўскладзенага на яго штрафу, бо разумее бессэнсоўнасць супрацьстаяння сістэме. Магчыма, аўтар цалкам спісаў сюжэт з жыцця. Хочацца верыць яму ва ўсім, без кроплі сумненняў. Але яны ўзнікаюць, праўда, у дробязях. Напрыклад, пры апісанні, як Віталь зрабіў плыт памерам тры на пяць метраў, змацаваўшы бярвенні… коскай, сплеценай з падранага летняга адзення ды ніжняй бялізны. Хаця на востраве з вялікай доляй верагоднасці магла б знайсціся лаза ці іншае гнуткае галлё. А, магчыма, аўтар хацеў падкрэсліць высакароднасць свайго героя: побач — каханая жанчына, чые грудзі амаль цалкам відаць з-пад абрэзанай майкі, ды й астатняй вопраткі на ёй — самы мінімум, але Віталь душыць у сабе «звера»…

Яна Будовіч


Ціхмяны подых суму

Трэці нумар «Нёмана» не па-вясноваму маркотны. Як нагода пагараваць аб мінулым, паразважаць пра лёс, успомніць крыўды і промахі. Магчыма, час вясновых мрой і надзей яшчэ наперадзе?

Асноўныя матывы паэтычнай падборкі Міколы Мятліцкага «На вякоў няпростым раздарожжы» (пераклад з беларускай мовы Андрэя Цяўлоўскага) — жыццё і смерць. Увага паэта скіраваная на гісторыю і тое, як яна адгукнецца ў будучыні. Хвалюе яго і памятны полк, сімвал вечнай памяці аб смерці маладых, і Троя, якую Шліман адкрыў для чалавецтва, і піраміды Егіпта, жыццё якім надаюць толькі бесцырымонныя турысты. У вершах можна сустрэць Гамера, які крочыць да берагоў Эгейскага мора, Амара Хаяма, які піша павучальныя радкі, Францыска Скарыну, што стаіць на мытні… Аўтар імкнецца пераканаць: паэт — дзяжурны па планеце і такім застанецца назаўсёды.

«Што ж так сэрца маё растрывожыла?» — пад такой назвай пададзена падборка жаночай паэзіі. Паэтэсы быццам знаходзяцца ў пошуках шчасця, якое нельга вярнуць, бо яно ўжо прайшло. Але яны імкнуцца схапіць хоць яго кавалачак у ветры, у пялёстках ружы, у расінцы, што ляжыць ля ног… Іна Фралова назірае за яго зменлівасцю і прастатой, якой мы не заўсёды верым і не хочам прыкмячаць. Святлана Быкава бачыць шчасце ў сіле і прызванні паэта. Ганна Ціханава знаходзіць радасць у шчырых дзіцячых пачуццях. Наталля Гарбачова таксама ўяўляе шчасце як дзяцінства, якое звязана з усім родным, што было і што засталося ў жыцці. Для Наталлі Саветнай шчасце — гэта памяць, якая не дазволіць адарвацца ад сваіх каранёў, стаць іншым чалавекам. Вершы больш падобныя да асабістых разважанняў, чым да звароту ў бок гэтага.

Апавяданні Уладзіміра Сцяпана пад назвай «Дзве даты» (пераклад на рускую мову Алёны Маркавай) — для тых, хто шукае цікавыя і ў большай ступені журботныя сюжэты ў паўсядзённым жыцці. Творы лаканічныя па форме і рэалістычныя па змесце агортваюць сваёй непадробнасцю. Аўтар — сапраўдны майстар псіхалагічнага метаду. «Казка» распавядае пра трагічны выпадак, што звёў мужчыну і жанчыну. «Тры сямёркі» — апавяданне, якое агаляе ўсю бесперспектыўнасць і непапраўнасць жыцця жанчыны, якая п’е. Твор «Вялікая падушка» прысвечаны складанай тэме — старасці. Ды найбольш драматычным падаецца «Гомель — Мінск». Герой — дзівак, які на працягу пяці гадзін у цягніку чытае кнігу. То невядома чаго хвалюючыся, то ледзь не плачучы, то на доўгі час задумваючыся, а часам нават молячыся, гэты чытач забывае, дзе ён і з кім, знаходзячыся ў палоне кнігі і ў нашых думках. І напрыканцы даецца адгадка: у руках мужчыны — твор яго сына, але пад фотаздымкам на вокладцы дзве даты…

Яўгенія Шыцька


Адчуць смак кожнага слова

Што такое яма ў нашым уяўленні? Толькі негатыўны вобраз, які мае яшчэ і яскравае пераноснае значэнне. Здрада, паражэнне, падзенне, нарэшце, канец… Але як апісаць яму ў кантэксце не наўпрост адной асобы, а філасофскай праблемы? Валерыя Мандрык у аднайменным апавяданні літаральна ў паўтары старонкі ўкладае ўсю шматзначнасць гэтай з’явы, здольнай адлюстраваць чалавечую сутнасць. Вось яна ёсць, гэтая яма. Каму яна перашкаджае? Каго напружвае? Для каго праблема? І пра што сведчыць адна толькі яе наяўнасць? Класічны матыў у адметнай кароценькай аўтарскай спробе да ўвагі чытача «Маладосці».

Дзмітрый Шулюк — аўтар, які прагне надаць вартасці кожнаму слову ў тэксце. Але з-за гэтай прагі становіцца відавочна: з першага прачытання яго творы зразумець нельга. Таму іх і хочацца перачытаць, унікнуць у сэнс кожнага сказа і ў выніку — ці атрымаць асалоду, ці адчуць раздражненне. Апавяданне «Then» вылучаецца нетыповай структурай (з-за перамешвання рэальнага свету і свету ўяўнага), хоць і аднароднае па настроі, поўным нясцерпнага трагізму. На першым плане — пачуцці: адкінутасці, адрынутасці, неспакою. Праз вобраз «ненатуральнага» чалавека можна пазнаць рэальныя адносіны, шчырыя эмоцыі і, галоўнае, мяжу паміж нормай і адхіленнем. У творы «Прелесть жизни» аўтар нібыта «выкрывае» сябе ў наступных радках: «…ты толькі тады сапраўдны ты, калі ствараеш, калі гуляеш з літарамі ў словы, калі правакуеш з’яўленне тэксту на экране, чытаеш яго, каб, сціснуўшы зубы, заціснуць клавішу backspace, выдаліць усё і пачаць зноў, каб выдаліць яшчэ раз і пачаць, дазваляючы сабе прыпынкі толькі двух “п”: піва і прыбіральні». Твор у творы, апавяданне здольнае пераносіць думкі і пачуцці ў палярныя бакі. У адрозненне ад папярэдніх твораў, адметных кампазіцыйна і ідэйна, у апошнім апавяданні падборкі «Зыход 12:23» аўтар кінуўся ў звышвысокую філасофію, чым заблытаў: розныя сферы і эпохі, неверагоднасць і непрадказальнасць ідэй напаўняюць тэкст. Сэнс у ім, напэўна, ёсць, і не адзін. Але ў такой арганізацыі твора шукаць іх нецікава. Ды сам аўтар нібы адказвае: «…у кожнага ёсць свой бог. Добра — гэта тое, што задавальняе твайго бога».

У творы Сяргея Лабады «Жахлівіца» ёсць тое, што так паважае аўтар у творах Кафкі, Маркеса, і ў прыватнасці Лаўкрафта, — магічнасць у рэальнасці. Спакойны, але загадкавы пачатак, напружаная кульмінацыя абяцаюць надзвычаўную развязку. Апавяданне добра ўяўляецца ў якасці экраннага хорару дзякуючы сюжэту: у розныя эпохі вершнік, шляхціц і хлопец пакалення інтэрнэту завітваюць у хаціну ў лесе з рознымі мэтамі. Хтосьці хоча падсілкавацца, хтосьці дазнацца правільнай дарогі, а хлопчык увогуле шукае чагосьці жудаснага, каб выкласці ў інтэрнэт, — і знаходзіць. Іх аб’ядноўвае ўспамін вобраза страху, якім яны дзеляцца з гаспадаром хаціны. Ды яшчэ жудасны фінал, які беспаваротна чакае.

«Старонку аднаго верша» займае твор Марыі Маляўкі «Браславы». Гэта пра восень і ўспаміны, пра горыч і сум, пра былое шчасце, якое не вернецца. І толькі вобраз плёскату прыбою на досвітку, пад які стыне пена часу, зможа вярнуць адчуванне асалоды жыцця. Алеся Лапіцкая лічыць, што ў вершах галоўнае — думка. Нізка «Храналогія» гэта пацвярджае, засяроджваючы ўвагу як на будзённым, так і на вечным. Аднастайная рэчаіснасць (беларуская ў тым ліку) прымушае аўтара звярнуцца да тэмы будучыні, якая вельмі хвалюе. І задумацца над асабістым, унутраным светам, з якога ўсё пачынаецца.

Калі хочаш забіць іншага,

Галоўнае — добра схавацца.

За дом, за дрэва або за словы.

Але, няглядзячы на сур’ёзнасць і дакладную акрэсленасць тэм і ідэй, ледзь не кожны верш жыццесцвярджальны. Няма той крыклівасці, трагічнасці і незваротнасці, уласцівай многім паэтам. Адчуванні спакою, цішы і мудрасці ў поўнай ступені перадаюцца чытачу.

Падобная па настроі і нізка вершаў Міколы Мятліцкага «Сонца прамень». Нягледзячы на надзённасць тэм, важных і патрэбных, аўтар падае вершы ў лёгкай і няхітрай манеры. І якую б тэму паэт ні выбраў, усё будзе аздабляцца блізкасцю прыроды. І спевы салаўя, і рабіна ў зімнім парку, і майскі цвет, і грыбная сцежка… Усё, што побач з чалавекам.

«Маладосць» працягвае знаёміць з творамі конкурсу «Слаўная кампанія: рэаANIMAцыя». У творы Уладзіміра Мажылоўскага «Цярновы вянок з белых руж і васількоў» — цэлы экскурс у жыццё на Віцебшчыне ХІХ стагоддзя. Уласнае бачанне біяграфіі паэта Пранціша Вуля аўтар раскрывае праз класічную пабудову сюжэта, лагічнасць аповеду і яснасць ідэі, якая прасякнута пафасам нацыянальнай ідэнтычнасці і роднай мовы

Яўгенія Шыцька

Крыніца: Літаратура і мастацтва

19 красавіка ў сталіцы разгорнецца “Бібліяноч”

19 красавіка ў сталіцы разгорнецца “Бібліяноч”

Мерапрыемства праходзіць штогод у многіх краінах свету ў падтрымку культуры чытання.

Арганізатары паведамляюць, што ў Мінску акцыя «Бібліяноч-2019» пройдзе з 19:00 да 23.00 у 7 буйных бібліятэках горада, кожная з устаноў абрала для сябе асобную тэму.

У спісе кропак мінскай “Бібліяночы”: Нацыянальная бібліятэка Беларусі (пр-т Незалежнасці, 116) з тэмай “НББ.БібліяLIVE”, Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Якуба Коласа НАН Беларусі (вул. Сурганава, 15) з тэмай “Элементы жыцця”, Цэнтральная бібліятэка імя Янкі Купалы (вул. В. Харужай, 16) з тэмай “Гарадскі квартал”, Фундаментальная бібліятэка БДУ (пр-т Незалежнасці, 4) з тэмай “Бібліятэчная антрэпрыза”, Навуковая бібліятэка БНТУ (вул. Я. Коласа, 16) з тэмай “Кнігі +”, Бібліятэка БДТУ (вул. Свярдлова, 13А) з тэмай “Пушкіну і не снілася”, Беларуская сельскагаспадарчая бібліятэка імя І.С. Лупіновіча НАН Беларусі сумесна з Рэспубліканскай навуковай медыцынскай бібліятэкай (вул. Казінца, 86, корп. 2) з тэмай “Аграсядзіба запрашае…”

Уваход вольны.

«Сугучча»

Паводле матэрыялаў НББ, афіцыйнай старонкі Бібліяночы-2019 у сацыяльнай сетцы VK.