Запісы катэгорыі: Публіцыстыка

А.Карлюкевіч. Літаратурнае пабрацімства. Беларусь-Туркменістан (урывак)

ШМАТ гадоў, дзесяцігоддзяў і нават ужо стагоддзяў злучаны паміж сабою дзве куль­туры, дзве літаратуры — беларуская і туркменская. Здавалася б, адлегласць паміж Беларуссю і Туркменістанам немалая — тысячы кіламетраў, мовы настолькі далёкія адна ад адной, што і вузельчыкаў ніякіх агульных няма зусім, але вось цягне лес да гор, азёры — да пустыні, пяску. Цягнуцца адзін да аднаго розныя менталітэты, розныя па рэлігіі людзі цягнуцца адзін да аднаго. І шмат якія факты — яркае таму пацвярджэнне. Узгадаем хаця б некаторыя з іх…

Алесь Карлюкевіч. З клецкай Сіняўкі

Сіняўка – вядомае на Міншчыне паселішча. Вёска ў Клецкім раёне. На скрыжаванні дарог на Клецк, Ганцавічы. Слуцк, Івацэвічы. Вядомасць сваю мае з канца 15 стагоддзя. Знаходзілася ў складзе Клецкага княства. З 1515 года мястэчка, уласнасць каралевы Боны Сфорца. Гістарычнае, адным словам, паселішча.

23 верасня 1883 года ў мястэчку, якое тады з’яўлялася воласцю Слуцкага павета, нарадзіўся Сяргей Іванавіч Сяргель. Можна толькі здагадвацца, якім было дзяцінства хлопчыка. Бацька, Іван Сяргель, працаваў валасным пісарам. Пасада з невялікіх. А калі яшчэ чалавек сумленны, то пры ёй адно толькі і нястачу мець будзеш.

А.Карлюкевіч. Падарожжа ў Паплавы: пісьменнік-натураліст Рыгор Ігнаценка

На Міншчыне, у Бярэзінским раёне, жыве пісьменнік-прыродазнаўца Рыгор Канстанцінавіч Ігнаценка. Першая яго кніга, адрасаваная дзецям, пабачыла свет у 1964 годзе і называлася яна – “Лясныя тынкоўшчыкі”.

Рыгор Ігнаценка… Мне і раней шмат гаварыла гэта прозвішча. Знаёмае са старонак “Вясёлкі”, “Піянера Беларусі” ( цяперашняя “Раніца”)… Ды што там – з “Вясёлкі”… З “Буквара”, які, здаецца,  яшчэ нядаўна гартаў разам з дачкою-першакласніцай, знаёмае… Яго, Рыгора Ігнаценкі, кароткія апавяданні пра звяроў і птушак, лірычныя “фатаграфічныя” абразкі, прынесеныя з лесу, прырэчнага лугу, і мяне хвалявалі бы тое дзіця.

Даўно ведаючы, што любімы мной пісьменнік-натураліст жыве ў бярэзінскіх Паплавах, даўно хацеў і сустрэцца з ім. І неяк усё ж выправіўся. У дарозе, скінуўшы за Чэрвенем мінскую стому, узгадваю назвы кніг Рыгора Ігнаценкі: “Лясныя тынкоўшчыкі”, “Урок у лесе”, “Ластаўчына затока”, “Рабчыкі спяваюць”, “На заечых сцежках”, “Дзе матылькі зімуюць”, “Бярозавы шэпт”, “Карабель вясны”, “У зімовым садку”… Прыгожыя цёплыя назвы!..

Міхась КЕНЬКА. МОЙ КНІГАЗБОР

Кнігі былі ў нашай вясковай хаце яшчэ да дня майго нараджэння ў 1947-м годзе. Іначай як бы яно выйшла, што пупавіну мне абразалі не на чым іншым, а на кнізе. Мама казала, што гэта быў спосаб паўплываць на мой лёс: каб жыццё было звязана з чытаннем. Што цікава — так яно і сталася. Але якая кніга упершыню, хай сабе фізічна, судакранулася са мной, я так і не ўведаў. Мабыць, яе ўзялі ў маёй старэйшай сястры Ксені, на той час школьніцы. У мамы быў толькі малітоўнік, у таты — дапаможнікі, звязаныя з чыгуначнай справай — «Руководство бригадира пути», «Семафоры», «Путеукладочные машины».

Чытаць я навучыўся рана, яшчэ да школы. Першая прачытаная кніжка — казка «Лёгкі хлеб». Гэтае выданне я расшукаў пазней і паставіў на паліцу на ганаровае месца. Але ў дзяцінстве сваіх кніжак у мяне пэўны час не было: застаўшыся адна з двума дзецьмі (пасля смерці таты) мама ашчаджала грошы. Карыстаўся напачатку кніжкамі сястры. Яны стаялі на этажэрцы з чатырма палічкамі. З гэтай этажэркі і пачаўся мой кнігазбор. На ёй часта стаялі кнігі, узятыя са школьнай бібліятэкі, самыя любімыя я доўга трымаў, не хацелася здаваць. Сярод іх была аповесць Міхася Лынькова «Міколка-паравоз», яна была надзвычай блізкай мне як сыну чыгуначніка.

П.ЖУКОВ. Сворованное детство

ВЕСНА сорок четвертого года выдалась затяжной. Если верить календарю, уже вовсю хозяйничал апрель, однако на улице остро чувствовалось зябкое дыхание зимы. И хотя в низовьях полей и перелесков после нескольких солнечных дней начала собираться талая вода, кое-где даже зажурчали несмелые ручейки, все вокруг было укрыто снегом. Правда, местами он заметно подтаял, сиротливо оголив макушки взгорков, черных холмиков, нарытых с осени кротами. С мглистым рассветом над хуторами, беспорядочно рассеянными от леса в сторону Выголовичей, к небу потянулись причудливо извитые, словно сказочные беловатые драконы, столбы дыма. Приглушенную тишину весеннего утра в округе изредка нарушали запоздалые петухи, незлобный лай собак, да пронзительный скрип несмазанного колодезного коловорота. Управившись немного по хозяйству, Иван Ракита засобирался на станцию в Княгинин — подходил установленный оккупантами срок сдачи масла за наличие в хозяйстве коровы. И попробуй не сдай вражеский оброк — вмиг останешься без Ромашки, приедут и заберут. Немцы шутить не любят. А без коровы ой, как непросто растить детей, сводить концы с концами, особенно когда молодая семья еще не стала на ноги. В прошлое воскресенье Иван с Лидой справили крестины, в их семье к шестилетней Лили прибавилась еще одна девочка — Фаина. Своего дома они пока не имели, ютились в родительской пятистенке вместе с матерью и братом Ивана Александром. А у того своя семья — сынок Алёша да дочурка Милка, жена Софья была беременна третьим. Однако старались жить дружно, не устраивали людям на смех словесные перепалки по неизбежным в такой ситуации бытовым пустякам, помогали один одному. Тем более, что Иваново семейство готовило для себя отдельное гнёздышко. Уже стояли на его участке земли хозяйственные постройки, а невдалеке от них — из отборного леса просторный бревенчатый дом. Сомшенный, оставалось накрыть соломой, вставить изготовленные по заказу плотником окна и двери, смастерить печь.

А.Ярашонак. “Стшэльцы”

“Стшэльцы”: як жыла моладзь на Ільяншчыне ў 30-я гады мінулага стагоддзя (Архіўныя фота)

Моладзь Ільяншчыны ў 30-я гады 20 стагоддзяМоладзь Ільяншчыны ў 30-я гады 20 стагоддзя. Фота з архіва школьнага народнага музея “Ільянскія далягляды”.

Напярэдадні 19 мая – колішняга Дня піянерскай арганізацыі – задумалася: а ў якіх аб’яднаннях бавіла  час моладзь вёскі Ілья да 1939 года? Піянеры і камсамольцы, адпаведна лінейкі, сходы, зборы металалому, з’явіліся тут толькі пасля верасня 1939. А да гэтага часу? Няўжо не было ніякіх арганізацый? Моладзь на тое і моладзь, каб імкнуцца да нейкіх згуртаванняў, да сумеснага баўлення часу…

Алесь КАРЛЮКЕВІЧ. Артур Вольскі. Гісторыя аднаго ліста

На жаль, гэтае пісьмо без даты. І ўсё ж яно сведчанне часу. А яшчэ — сведчанне характару адносін паміж пісьменнікамі, адносін прыязных, якія б спрыялі творчаму развіццю.

Хутчэй за ўсё, гэты ліст Артур Вольскі напісаў мне напрыканцы 1987 ці ў пачатку 1988 года…

«Паважаны Алесь!

Алесь Карлюкевич. Туркменистан — в белорусском сердце: Керим Курбаннепесов и Дмитрий Песляков. Дружба народного поэта Туркменистана и белорусского журналиста

Солдат Поэзии Керим Курбаннепесов

Величина поэтического таланта Керима Курбаннепесова – та звезда, что еще долго будет украшать безбрежное космическое пространство. Плоды творчества таких мастеров слова, как народный поэт Туркменистана, — гарант сохранности в вечности изумительного по своим ярким краскам и своему глубинному соодержанию туркменского языка. И как на мой субъективный взгляд, каждый штрих к памяти о Поэте трубет сохранения и передачи потомкам. Придет время – и будет соткан главный ковёр памяти о Кериме Курбаннепесове. А пока я хочу рассказать лишь только об одном фрагменте.

З.ПРЫГОДЗІЧ. ЁН ЛЮБІЎ БЕЛАРУСЬ НАШУ МІЛУЮ

Ах, як мне сёння яго не хапае!

Як часам хочацца пазваніць яму, паклікаць на праходку і ўволю нагаварыцца — адвесці душу.

Як нестае мне яго мудрай парады, сардэчнай спагады, а то і проста маўклівага, чуйнага разумення.

Усё гэта — пра майго самага блізкага сябра, выдатнага беларускага пісьменніка Янку Сіпакова. 15 студзеня 2016 года яму споўнілася б восемдзесят. Але вось ужо пяць гадоў, як Івана Данілавіча няма з намі… Наша сяброўства доўжылася больш за трыццаць гадоў. Канешне, былі часы, калі мы бачыліся радзей (я вучыўся ў Маскве і прыязджаў дадому раз-два на месяц), калі іншыя абставіны не дазвалялі сустракацца часцей, але ніколі мы не гублялі духоўнай, душэўнай сувязі. Апошнія сем гадоў мы нават працавалі разам, у часопісе «Гаспадыня».

К.Цыбульскі. МАМА, МАМАЧКА, МАТУЛЯ

МАМА, МАМАЧКА, МАТУЛЯ

С МАМОЙ-1988Недалёк ад прыгожага і ўтульнага горада Маладзечна ёсць невялічкі хутарок Забалоцце, у далёкім мінулым маёмасць польскага пана Гайковіча. Хутарок шчыльна прыціснула да векавога лесу  балота. Край некранутай дзівоснай прыроды з казачным птушыным і жывёльным светам стаў для майго дзеда Касцюка Мікіты Осіпавіча з вёскі Баяры і чатырох яго родных братоў Радзімай. Хоць і дабірацца да “цывілізацыі” людзям прыходзілася праз топкую, непралазную грэблю. Яшчэ ў Вялікую Айчынную вайну праз гэту грэблю ішлі на ворага нашы войскі і тапіліся ў багне танкі і гарматы.

Тут раслі і растуць векавыя волаты-дубы, ля якіх біла вірлівая, гаманкая, са сцюдзёнай, дзівосна смачнай вадой крынічка-неўгамонка. Тут стаіць бацькоўскі зруб, дзе нарадзілася мая родная матуля – Зоя Мікітаўна. Тут нарадзіўся і я.