Запісы катэгорыі: Паэзія

«Дзень добры, вёска родная мая…» Вершы Валянціны Гіруць-Русакевіч

   

           МАЯ МАЛАЯ  РАДЗІМА

       Хтосьці Парыжам зачараваны,

       Іншы – красою заакіяннай…

       Я ж – усёй душой, усім сэрцам аддана

      Роднай старонцы непараўнальнай.

 

 

 

Вёска

 

Дзень добры, вёска родная мая,

Майго жыцця пачатак і маяк,

Які заўсёды кліча і вядзе

Сюды, да самых блізкіх мне людзей,

Цераз гусцеючы туман гадоў.

І да ваколіц мілых, і кладоў,

Самоцяцца дзе родныя крыжы,

Бы заклінаюць: “Памяць беражы!..”

Не астудзіла, берагу яе,

І гэта памяць зноў мяне заве

На сцежкі басаногія мае,

Забыць а ні пясчынкі не дае,

Вяртаючы з усіх дарог дамоў.

Ды толькі ўжо не мой, чужы дамок…

 

Ах, каб жа дзверы расчыніць ён мог

І запрасіць на родны мне парог,

Сустрэць, закалыхаць, вярнуць ізноў

Шчаслівейшыя мроі юных сноў…

Жыццё чужое ўжо віруе тут.

Ды толькі самы родны гэты кут,

І вуліца найродная — мая.

Забыць усё, чым тут жылі мы, як?!

 

Няма, на жаль, суседзяў дарагіх –

Дзядзькоў і цётачак… Другія берагі

У іх цяпер — ля Вечнасці ракі,

Адкуль ніколі не дазвацца ўжо…

Мы ў памяці ўсіх толькі беражом…

 

Ды іх нашчадкі не пакінулі зямлі,

Бацькі-дзяды што ў спадчыну далі.

І палісаднікі ў квецені й сады

Гаспадароў сталейшых, маладых,

Якія зменай неблагой прыйшлі

Тым, хто раней тут працаю жылі.

 

І каласіцца жыта на палях,

І родзіць лён і бульбачку зямля

І выганяюць на папар з двароў

(Не ўсіх, на жаль!) карміцелек-кароў.

 

Хаця на гэтых вуліцах цішэй

Чым калі мы вялі ў дзяцінстве рэй,

Гуляючы да самай цемнаты…

Ах, дзе той час вясковы залаты?..

 

Больш летам ўваскрасае  тут жыццё,

Калі ўсё ж прыязджаюць, хто ўцёк

Адсюль, шукаючы шырэй дарог…

А сцежкі родныя, раднюсенькі парог

Чакаюць год за годам, дзень пры дні.

Спаткання радасць зноўку ім вярні!

 

І хто бацькоўскі аднаўляе дом,

Нібы аддаючы нясплатны доўг

За ростані самотныя гады,

Свае тут пакідае ўжо сляды…

 

А тыя, каго ёсць каму чакаць,

Наведваюцца, каб дапамагаць

Пакуль жывыя, дзякуй Богу, шчэ

Іх родныя. А час бяжыць-цячэ…

 

Жыві, чакай нас, вёсачка мая,

У жыццёым моры прыстань і маяк.

І абуджайся гоманам часцей

Нашчадкаў нашых, а тваіх дзяцей,

Якіх не звабіць, колькі будуць жыць

Краса чужых прастораў і сцяжын.

 

                 Рэчка

 

Паміж вольхаў, лазняку

Пазнаю сваю раку,

Хоць і прымялела крышку…

А мо я была малышкай,

А яна  тады  для нас —

Не рачулкай, рэчкай клас!

І глыбей і паўнаводней,

Чым, дарослым нам, сягодня…

 

Прыпынюся над ракой,

Вольху кратаю рукой…

Уздыхнула, падаецца,

Пад маёй далонню дрэўца.

Што, старэнькая, пра што так

Шапаціць твая лістота?

Як зусім шчэ маладою

Ты стаяла над вадою?

Ну а мы, малыя дзеткі,

Рвалі лугавыя кветкі,

Прытаміўшыся, сядзелі

Пад табою і глядзелі

На рачную плынь Клявы…

Ці, “на злом як галавы”,

У даганялкі тут  гулялі,

І з разбегу як сігалі

У рачную прахалоду –

Ах, якая ж асалода!..

 

Можа, помініш ты й сяброўкі —

Вольхі з вербамі — як лоўка

Рыбку вудзілі  рачную

Мы й лавілі “уручную”

Там, дзе  брод, а дно – пясочак.

А было, і ў прыпалочак

Плацця бралі не адну,

Працягнуўшы ім па дну…

Плацце мокрае – на кусцік,

Бо яно прасохнуць мусіць —

Не ісці ж у такім дахаты.

А пакуль – купацца рады,

Загараць пад сонейкам.

Як было цудоўненька!

 

Луг жа стракацеў ад кветак

І вясною, і ўлетку,

І раздорваў нам букеты

Разнатраўя шчодра гэтак.

Неслі іх хутчэй дахаты.

Часам матылёк стракаты

На букет той прысядаў…
Кожны з нас тады жадаў:

Не зляцеў каб покі йдзём мы

З радасцю такой дадому.

Кветкі – у вазу ці збаночак

Ставілі, як хто захоча,

А пад іх з вадою “блюдкі”,

А на “блюдках” – незабудкі.

Пройдзе час – яны ўздымалі,

Нібы вазу абвівалі,

Усе сцябліначкі і кветкі.

Як было прыгожа гэта!

 

Дзе цяпер багацце тое,

Мурожнае лугавое?..

Месцамі не падступіцца

Да рачное той вадзіцы…

 

Ды жыве мая рачулка!

Нават, ад вяскоўцаў чула,

Водзіцца тут рыба стронга.

Значыць, чыстая “дарога”

Водная ў маёй  Клявы!

Прыйдзе час і паплавы

Зарунеюць, зацвітуць…

Да сустрэчы новай тут,

Вёска родная, лугі,

Лес, палеткі – дарагі

Увесь куточак любы мой!

Я і ў ростані  з табой.

 

І праз многія гады

Наймілейшы той куток,

Дзе зрабіў ты першы удых,

Дзе пратупаў першы крок,

Скуль жыцця твайго выток.

 

 

Я ніколі не скажу: “Бывай!”

 

Я ніколі не скажу: “Бывай!” –

Не магу я так сказаць Радзіме.

  • Да сустрэчы, — гавару, — мой край!

Ведаю: з дарог усіх абдыме

Водарам гаючым збажыны

І суніц, і траўных сенажацяў,

Шматгалосным гоманам лясным,

Дабрынёй людской Радзіма-маці.

 

Ці ж магу пакінуць назаўжды

Вас, сяброўкі, мілыя бярозкі,

Дарагіх людзей мне і клады

На пагорках за прыціхлай вёскай…

Ці ж без песень я пражыць змагу

Гэткай мілагучнай роднай мовы,

Што ў даччыным сэрцы берагу,

Як матулінай люлянкі словы.

 

І таму я не скажу: “Бывай!”,

Падарожжаў вецер як абдыме,

А з любоўю гавару: “Чакай,

Да сустрэчы, матухна Радзіма!”

 

 

Акраверш

 

Б’ецца званочкам срэбным,

О, як звініць-спявае

Жаўра ў світальным небе –

Абуджае вітальна.

Бліснулі промні сонца –

Лашчаць зямельку ветла,

А ў расяных кроплях

Граюць-гараць самацветна.

А я шапчу ўсім сэрцам

Словы малітвы шчырай

Любай маёй замельцы

Аб дабрыні і міру.

Веру, мой Божа, гэтак

І праз стагоддзі будзе –

Радасна, вольна, светла –

Аб тым да Цябе малюся:

Дай жа святое веры!

Звоніць няхай так срэбна

І абуджае ранне

Мілая птаха ў небе,

У аквамарыне світальным.

 

 

               У бальнай зале

 

Дзень дагарае, і сонца апошнія промні

Лашчаць усмешкаю сціплай сваёй развітальнай.

Хай вечарэе, а вусцішнасць ценяў разгоняць

Свечкі шандалаў у зале агромністай бальнай.

 

У складках парцьераў цяжкіх бы хаваецца хтосьці…

Мройныя думкі у час такі сэрца хвалююць:

Можа, на баль незнаёмец заявіцца госцем,

Той, каго ў думках цяпер тут дзяўчына малюе?..

 

Можа, падыдзе, запросіць з шляхетным паклонам

На  танец той, які дзіўна так “бранлем”  завецца,

І паплывуць яны нібы ў  чароўным  палоне,

Вочы ў вочы… А што скажа юнае сэрца?..

 

Збудзецца? Не? Думкі-мроі чаканнем трывожаць,

Баль  пачынаецца.  Што сёння збыцца павінна?..

І пазірае ў акно яна асцярожна:

Мо, пад’язджае ўжо той, што ёй стане адзіным?

 

Кружацца ў танцы паненкі і кавалеры,

Баль зачаруе сягоння усіх аж да рання.

Хто ўваходзіць цяпер там у зальныя дзверы?

Сэрца трапеча ў нязведаным хваляванні…

 

 

*   *   *

І праз гады ў сэрцы неспакойна,

Хоць не вярнуць мінулага назад,

Яго я не адрэзала з касою…

І зноўку прыгадалася былое,

Калі ўбачыла наш парк і сад,

Дзе мы з юнацтва марамі блукалі.

Тады і дрэў прыгожых больш было…

Але рака жыцця імчала далей,

Змываючы пяшчату юных слоў

І палкасць пачуцця, што нас яднала,

Здавалася тады, на ўсё жыццё.

Сказаў не так, не тое я сказала…

Каханне першае сплыло ў небыццё.

 

Але іскрыначка пад попелам пажару

Нясмела тлее ў куточку сэрца,

Трывожыць часам, абуджае мару

На сцежках нашых некалі сустрэцца…

 

 

*   *   *

Хоць нехта каркае, як на бяду,

Ды толькі “некаму” таму не веру!

Як і раней ішла, іду з даверам,

З душой адкрытаю ўпарта ўсё іду.

 

Іду, звязаўшы ў моцны вузел сілы,

Змагу адолець шлях, хоць цяжка будзе,

Не здрадзіўшы табе, мой краю мілы,

І вам усім, найдарагія людзі.

 

Даецца кожны новы крок нялёгка,

Цераз нізіны, і канавы, і пагоркі…

Ужо й паветра не хапае ў лёгкіх,

І ў горле прысмак невыносна-горкі…

 

Ды ўсё ж дайду да роснага світання

Пад небам чыстым у ясным бляску сонца.

Дзень новы, светла-радасны настане,

Каб доўжыцца і доўжыцца бясконца!

 

 

           *   *   *

За кожную жыцця хвіліну –

дзякуй, Божа!

За ўсё, што маю і пакіну… –

Дзякуй, Божа.

За першы ўдых у гэтым свеце –

Дзякуй, Божа.

За сонейка, і дождж, і вецер –

Дзякуй, Божа.

За тое, надзяліў што Словам –

Дзякуй, Божа.

За родную зямельку й мову –

Дзякуй, Божа!

За шчасце на зямжыць гэтый –

Дзякуй, Божа.

Любоўю што Тваёй сагрэта –

Дзякуй, Божа!

 

 

 

 

МАЯ МАЛАЯ  РАДЗІМА

       Хтосьці Парыжам зачараваны,

       Іншы – красою заакіяннай…

       Я ж – усёй душой, усім сэрцам аддана

      Роднай старонцы непараўнальнай.

             Вёска

Дзень добры, вёска родная мая,

Майго жыцця пачатак і маяк,

Які заўсёды кліча і вядзе

Сюды, да самых блізкіх мне людзей,

Цераз гусцеючы туман гадоў.

І да ваколіц мілых, і кладоў,

Самоцяцца дзе родныя крыжы,

Бы заклінаюць: “Памяць беражы!..”

 

Не астудзіла, берагу яе,

І гэта памяць зноў мяне заве

На сцежкі басаногія мае,

Забыць а ні пясчынкі не дае,

Вяртаючы з усіх дарог дамоў.

Ды толькі ўжо не мой, чужы дамок…

 

Ах, каб жа дзверы расчыніць ён мог

І запрасіць на родны мне парог,

Сустрэць, закалыхаць, вярнуць ізноў

Шчаслівейшыя мроі юных сноў…

Жыццё чужое ўжо віруе тут.

Ды толькі самы родны гэты кут,

І вуліца найродная — мая.

Забыць усё, чым тут жылі мы, як?!

 

Няма, на жаль, суседзяў дарагіх –

Дзядзькоў і цётачак… Другія берагі

У іх цяпер — ля Вечнасці ракі,

Адкуль ніколі не дазвацца ўжо…

Мы ў памяці ўсіх толькі беражом…

 

Ды іх нашчадкі не пакінулі зямлі,

Бацькі-дзяды што ў спадчыну далі.

І палісаднікі ў квецені й сады

Гаспадароў сталейшых, маладых,

Якія зменай неблагой прыйшлі

Тым, хто раней тут працаю жылі.

 

І каласіцца жыта на палях,

І родзіць лён і бульбачку зямля

І выганяюць на папар з двароў

(Не ўсіх, на жаль!) карміцелек-кароў.

 

Хаця на гэтых вуліцах цішэй

Чым калі мы вялі ў дзяцінстве рэй,

Гуляючы да самай цемнаты…

Ах, дзе той час вясковы залаты?..

 

Больш летам ўваскрасае  тут жыццё,

Калі ўсё ж прыязджаюць, хто ўцёк

Адсюль, шукаючы шырэй дарог…

А сцежкі родныя, раднюсенькі парог

Чакаюць год за годам, дзень пры дні.

Спаткання радасць зноўку ім вярні!

 

І хто бацькоўскі аднаўляе дом,

Нібы аддаючы нясплатны доўг

За ростані самотныя гады,

Свае тут пакідае ўжо сляды…

 

А тыя, каго ёсць каму чакаць,

Наведваюцца, каб дапамагаць

Пакуль жывыя, дзякуй Богу, шчэ

Іх родныя. А час бяжыць-цячэ…

 

Жыві, чакай нас, вёсачка мая,

У жыццёым моры прыстань і маяк.

І абуджайся гоманам часцей

Нашчадкаў нашых, а тваіх дзяцей,

Якіх не звабіць, колькі будуць жыць

Краса чужых прастораў і сцяжын.

               Рэчка

Паміж вольхаў, лазняку

Пазнаю сваю раку,

Хоць і прымялела крышку…

А мо я была малышкай,

А яна  тады  для нас —

Не рачулкай, рэчкай клас!

І глыбей і паўнаводней,

Чым, дарослым нам, сягодня…

 

Прыпынюся над ракой,

Вольху кратаю рукой…

Уздыхнула, падаецца,

Пад маёй далонню дрэўца.

Што, старэнькая, пра што так

Шапаціць твая лістота?

Як зусім шчэ маладою

Ты стаяла над вадою?

Ну а мы, малыя дзеткі,

Рвалі лугавыя кветкі,

Прытаміўшыся, сядзелі

Пад табою і глядзелі

На рачную плынь Клявы…

Ці, “на злом як галавы”,

У даганялкі тут  гулялі,

І з разбегу як сігалі

У рачную прахалоду –

Ах, якая ж асалода!..

 

Можа, помініш ты й сяброўкі —

Вольхі з вербамі — як лоўка

Рыбку вудзілі  рачную

Мы й лавілі “уручную”

Там, дзе  брод, а дно – пясочак.

А было, і ў прыпалочак

Плацця бралі не адну,

Працягнуўшы ім па дну…

Плацце мокрае – на кусцік,

Бо яно прасохнуць мусіць —

Не ісці ж у такім дахаты.

А пакуль – купацца рады,

Загараць пад сонейкам.

Як было цудоўненька!

 

Луг жа стракацеў ад кветак

І вясною, і ўлетку,

І раздорваў нам букеты

Разнатраўя шчодра гэтак.

Неслі іх хутчэй дахаты.

Часам матылёк стракаты

На букет той прысядаў…
Кожны з нас тады жадаў:

Не зляцеў каб покі йдзём мы

З радасцю такой дадому.

Кветкі – у вазу ці збаночак

Ставілі, як хто захоча,

А пад іх з вадою “блюдкі”,

А на “блюдках” – незабудкі.

Пройдзе час – яны ўздымалі,

Нібы вазу абвівалі,

Усе сцябліначкі і кветкі.

Як было прыгожа гэта!

 

Дзе цяпер багацце тое,

Мурожнае лугавое?..

Месцамі не падступіцца

Да рачное той вадзіцы…

 

Ды жыве мая рачулка!

Нават, ад вяскоўцаў чула,

Водзіцца тут рыба стронга.

Значыць, чыстая “дарога”

Водная ў маёй  Клявы!

Прыйдзе час і паплавы

Зарунеюць, зацвітуць…

Да сустрэчы новай тут,

Вёска родная, лугі,

Лес, палеткі – дарагі

Увесь куточак любы мой!

Я і ў ростані  з табой.

 

І праз многія гады

Наймілейшы той куток,

Дзе зрабіў ты першы удых,

Дзе пратупаў першы крок,

Скуль жыцця твайго выток.

 

Я ніколі не скажу: “Бывай!”

Я ніколі не скажу: “Бывай!” –

Не магу я так сказаць Радзіме.

  • Да сустрэчы, — гавару, — мой край!

Ведаю: з дарог усіх абдыме

Водарам гаючым збажыны

І суніц, і траўных сенажацяў,

Шматгалосным гоманам лясным,

Дабрынёй людской Радзіма-маці.

 

Ці ж магу пакінуць назаўжды

Вас, сяброўкі, мілыя бярозкі,

Дарагіх людзей мне і клады

На пагорках за прыціхлай вёскай…

Ці ж без песень я пражыць змагу

Гэткай мілагучнай роднай мовы,

Што ў даччыным сэрцы берагу,

Як матулінай люлянкі словы.

 

І таму я не скажу: “Бывай!”,

Падарожжаў вецер як абдыме,

А з любоўю гавару: “Чакай,

Да сустрэчы, матухна Радзіма!”

Акраверш

Б’ецца званочкам срэбным,

О, як звініць-спявае

Жаўра ў світальным небе –

Абуджае вітальна.

Бліснулі промні сонца –

Лашчаць зямельку ветла,

А ў расяных кроплях

Граюць-гараць самацветна.

А я шапчу ўсім сэрцам

Словы малітвы шчырай

Любай маёй замельцы

Аб дабрыні і міру.

Веру, мой Божа, гэтак

І праз стагоддзі будзе –

Радасна, вольна, светла –

Аб тым да Цябе малюся:

Дай жа святое веры!

Звоніць няхай так срэбна

І абуджае ранне

Мілая птаха ў небе,

У аквамарыне світальным.

               У бальнай зале

Дзень дагарае, і сонца апошнія промні

Лашчаць усмешкаю сціплай сваёй развітальнай.

Хай вечарэе, а вусцішнасць ценяў разгоняць

Свечкі шандалаў у зале агромністай бальнай.

 

У складках парцьераў цяжкіх бы хаваецца хтосьці…

Мройныя думкі у час такі сэрца хвалююць:

Можа, на баль незнаёмец заявіцца госцем,

Той, каго ў думках цяпер тут дзяўчына малюе?..

 

Можа, падыдзе, запросіць з шляхетным паклонам

На  танец той, які дзіўна так “бранлем”  завецца,

І паплывуць яны нібы ў  чароўным  палоне,

Вочы ў вочы… А што скажа юнае сэрца?..

 

Збудзецца? Не? Думкі-мроі чаканнем трывожаць,

Баль  пачынаецца.  Што сёння збыцца павінна?..

І пазірае ў акно яна асцярожна:

Мо, пад’язджае ўжо той, што ёй стане адзіным?

 

Кружацца ў танцы паненкі і кавалеры,

Баль зачаруе сягоння усіх аж да рання.

Хто ўваходзіць цяпер там у зальныя дзверы?

Сэрца трапеча ў нязведаным хваляванні… 

*   *   *

І праз гады ў сэрцы неспакойна,

Хоць не вярнуць мінулага назад,

Яго я не адрэзала з касою…

І зноўку прыгадалася былое,

Калі ўбачыла наш парк і сад,

Дзе мы з юнацтва марамі блукалі.

Тады і дрэў прыгожых больш было…

Але рака жыцця імчала далей,

Змываючы пяшчату юных слоў

І палкасць пачуцця, што нас яднала,

Здавалася тады, на ўсё жыццё.

Сказаў не так, не тое я сказала…

Каханне першае сплыло ў небыццё.

 

Але іскрыначка пад попелам пажару

Нясмела тлее ў куточку сэрца,

Трывожыць часам, абуджае мару

На сцежках нашых некалі сустрэцца…

*   *   *

Хоць нехта каркае, як на бяду,

Ды толькі “некаму” таму не веру!

Як і раней ішла, іду з даверам,

З душой адкрытаю ўпарта ўсё іду.

 

Іду, звязаўшы ў моцны вузел сілы,

Змагу адолець шлях, хоць цяжка будзе,

Не здрадзіўшы табе, мой краю мілы,

І вам усім, найдарагія людзі.

 

Даецца кожны новы крок нялёгка,

Цераз нізіны, і канавы, і пагоркі…

Ужо й паветра не хапае ў лёгкіх,

І ў горле прысмак невыносна-горкі…

 

Ды ўсё ж дайду да роснага світання

Пад небам чыстым у ясным бляску сонца.

Дзень новы, светла-радасны настане,

Каб доўжыцца і доўжыцца бясконца!

           *   *   *

За кожную жыцця хвіліну –

дзякуй, Божа!

За ўсё, што маю і пакіну… –

Дзякуй, Божа.

За першы ўдых у гэтым свеце –

Дзякуй, Божа.

За сонейка, і дождж, і вецер –

Дзякуй, Божа.

За тое, надзяліў што Словам –

Дзякуй, Божа.

За родную зямельку й мову –

Дзякуй, Божа!

За шчасце на зямжыць гэтый –

Дзякуй, Божа.

Любоўю што Тваёй сагрэта –

Дзякуй, Божа!

 

 

 

 

Да Сусветнага Дня паэзіі. Вершы.

СВЯТЛАНА БЫКАВА

Першы верш

Дзень нараджэння – люты:
Склаў першы верш паэт,
Калі ў мароз закуты
Яшчэ спаў белы свет.
Каб не было падману,
Пустых, нязначных слоў,
Паэт прачнуўся рана –
У зорны час высноў.

Выў за акенцам вецер,
Нёс велізарны стос
Хмар снегавых па свеце.
Паэт жа шэпт Нябёс
У шэрані світанку
Напружана лавіў.
Ружовы колер ранку
Благаславеннем плыў,
Апавясціўшы: «Аve!».
Паэт купаўся ў ім –
Здавалася, што нават
Над ім свяціўся німб.

…І раптам зарыпела
Напружана пяро:
Радкамі на паперу
Святло Нябёс лягло.

Предначертание
Поэта душу кто постиг?
В ней столько горя, столько боли!
С вопросом горестным «Доколе?!»
Поэт срывается на крик.
Молчать не может он – не вправе.
И, коль поэт он настоящий,
Ни пуля и ни меч разящий
Молчать поэта не заставят.
Мир нетерпим, жесток к поэту,
Но щит поэта – это лира,
А слово острое – рапира,
И строчки меткие – дуплеты.
Поэта путь: босым – по углям,
Где каждый шаг – в страданьях, с болью.
Предначертанье горней Воли –
Тяжёлый крест, стихов хоругви.

Рождение Слова

Мысль родилась и взмыла, как стрела,
Взлетела ввысь – свободно Мыслей племя!
К мирам далёким унеслась стремглав,
Опережая скорость света, время.
По коридору Млечного Пути
Она летела, набирая силу.
Кричали звёзды ей вослед: «Свети!»
И Мысль во тьме, подобно им, светилась.
Познав ментальный, утончённый мир,
Она постичь решила форм основы:
Покинув тонкий радужный эфир,
В стихах поэта превратилась в Слово.
В мире поэзии

В час вечерний, в гулкой тишине,
Вдохновенье дарит крылья мне.
Их расправив смело за спиной,
Я легко взлетаю в мир иной,
Где роятся образы цветные,
Где ловлю во сне глубоком сны я…

Растворяясь в образном эфире,
Я витаю в необычном мире
Тонких чувств, неясных ощущений,
Светлых грёз, фантазий и видений…
Мне легко… Там хочется остаться…
Но приходит время возвращаться.

Возвращаясь, в сердце я несу
Образов возвышенных красу…

ІКАНАСТАС МАР… Лёля БАГДАНОВІЧ

Імчыць паэзія мяне
Да зор на крылах летуценняў.
Яна пяшчотай захіне
Маё балючае імгненне.

Падорыць у разгар зімы
Блакітнавокую пралеску
І прывядзе ў той час, дзе мы
Былі з табой адною песняй.

Пазычыць радасці глыток,
Усмешкай сонейка пацешыць
І кожны мой няўдалы крок
Спаўе ў вясёлкавую свежасць.

Жыве паэзія між нас
У кожным позірку і гуку —
Прыгожых мар іканастас,
Дабра і шчырасці парука!

Поэзия                         Татьяна ДАШКЕВИЧ

Нет у поэзии ни смерти, ни начала.
Как человек и воздух, кровь и хлеб,
Она жила. И, пела иль молчала,
Всегда была одной из высших треб.

Но как чудно, скромно ее жилище:
Картонный домик, белые листы
И крошки-буквы, словно птичья пища,
Как жизнь людей и как слеза, просты.

Ты пей ее глубинное дыханье,
Се — дар живой от неба и земли,
Прими ее, как нищий — подаянье,
Как эмигрант, родную речь внемли!

Блаженны все рожденные поэты.
Пускай убоги, вздорны и пьяны,
Но, глядя в их трагичные портреты,
Поймешь, что все поэты – спасены.
2004

ПАКЛІКАННЕ СЛОВАМ                Марыя КОБЕЦ

Захліпалася сэрца ў граху –
Да Паклікання, к Лучнасці светлай
На апошняй прыступцы шляху
Я пачула Ваш голас прыветны.

Я прачула цяплынь Вашых воч,
Эўхарыстыю – ў простай прамове.
Панавала згрызотная ноч –
Я знайла ратаванне… у Слове.

Адкупленне, адхланне, спадзеў,
Знітаванасць з Высокім, Сусветным…
На прыпынку Апошніх Надзей –
Я спаткала Ваш позірк прыветны.

Спаталілася лучнасцю ўсмак –
У Пакліканні Словам Прасветлым…
На апошнім маршруце – як знак –
Стаў збавеннем Ваш голас прыветны.

ДА ПАЭЗІІ…

Пагібель?..
Надзея?..
Збавенне?..
Нязграбная ноша?..
Ці крыж?

Ратуеш, ці дорыш сцаленне?
Знішчаеш, уздымаючы ўвысь?

Вясны гаманкой захапленне!
Бурлівы, няўрымслівы плёс!
Любоў… да шаленства… ўтрапення!
Нянавісць… да ўедлівых слёз!

Самоты, журбы паланенне!
І радасць… з ударам пад дых!
І Веры Святой наталенне!
І споведзь,
І каянне ўслых!

Трохперсце… Пацір…
Ачышчэнне…
Пачатак… і ўрэшце… канец.
Пагібель…
і дзеля збавення
цаглянага жвіру свінец!..

***

Проста мяне няма
там, дзе выток ад ценю.
Выспамі воч – зіма,
шэрань сляпых адценняў.

Проста мяне няма
ў цемрадзі і ў зеніце.
Тайнапіс дзён – “сама”,
правапіс ісціны – I.Н.Ц.I.[1]

Проста няма мяне
ў ветры, вадзе і ў глебе!
Я ў шматгалоссі?..
Не!..
Я – у сумоўі з Небам!

Я ў сутарэнні слоў
І ў рыфмаванні строфаў.
Пошук асновы асноў –
вязень сваёй катастрофы.

З німбам над галавой,
з крыламі за плячыма…
– Вязень Паэзіі!..
Стой!..
К вечнасці?..
– Так!..
Магчыма…

[1] I.Н.Ц.І. — у царкоўна-славянскай мове абрэвіятура значыць “Іісус Назаранін Цар Іудзейскі”. Пры распяцці Хрыста Понцій Пілат напісаў на дошчачцы віну Іісуса: (І҆и҃съ назѡрѧнинъ, цр҃ь і҆ꙋдейскїй). Дошчачку з надпісам прыбілі да крыжа над галавой Іісуса Хрыста. На выявах Распяцця гэты надпісь скарачаюць да абрэвіятуры з першых загалоўных літар (І.Н.Ц.І.).

 

«Колеры настрою» Таццяны ЦВІРКА. Вершы. «ЛіМ».

***
Разбудзіў наваколле
дзіўны барабанны дробат.
Чакайма ў гэтым годзе
ўнучачку ці ўнука:
буслы на даху!
***
Туліцца, лашчыцца
вусікамі чэпкімі, касматымі
(увесь свет прыгарнуць гатовая)
ліяна дзявочага вінаграду —
нявінніца.
***
Крэкча-рыпіць старая яблыня:
«Падладзь, спадарку, шпакоўню,
не дай памерці ў адзіноце!»
***
«Томка! Томка!» —
кінуўся гадавалы сыночак
за яркім матыльком.
Вось і назвіска табе,
мятлік-аднадзёнка!
***
Ён маўчыць. Яна маўчыць.
А прастуджанае каханне
чакае,
калі замест ледзянога напою
нальюць яму
гарбаты з мятаю.
***
Колер настрою?
Палыновы.
***
Збегла Зараніца на прыволле.
Уплятае залацінкі свае
ў рамонкі, валошкі, мятлікі —
прыхарошвае перад пачаткам дня:
луг-цырульня

Алена СТЭЛЬМАХ. Я іду па дарозе дамоў. Вершы.

Я ІДУ ПА ДАРОЗЕ ДАМОЎ…

Алена СТЭЛЬМАХ

Алена Стэльмах нарадзілася 20 ліпеня 1965 года ў в. Навасады Дзяржынскага раёна Мінскай вобласці (Беларусь). Скончыла факультэт журналістыкі Белдзяржуніверсітэта, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. Была галоўным рэдактарам «Беларускай лясной газеты», ўзначальвала рэспубліканскі часопіс «Родная прырода». Працавала намеснікам дырэктара ВД «Звязда». З 2016 года — першы намеснік старшыні Саюза пісьменнікаў Беларусі. Заслужаны журналіст Беларускага Саюза журналістаў, пісьменнік. Аўтар і сааўтар кніг «Землякі» (2005), «Лясныя дарогі подзвігу» (2005), «Глыбоцкія вяршыні» (2006), аўтар дзіцячых кніг «Дуб і Крумкач» (2015), «У гасцях у Францыска Скарыны» (2016) , «Вялікае прадстаўленне для Сонечкі» (2017). Творы перакладаліся на мовы краін СНД.

Навасадскае

Спее жыта. Шэпча поле –

Будзе хлебнае застолле.

Пчолы дзынкаюць. З ахвотай

Мёдам начыняюць соты.

Кружыць бусел над сялом –

Беражэ будан – свой дом.

Верабей пільнуе хатку —

Пад страхою немаўляткі.

І для кроплі ліст —  калыска.

Усё тут міла, люба, блізка!

Усё тут гучна, спеўна, звонка!

Гэта ж — родная старонка!

 

***

Ляжу ля коміна на печы…

Нягодзіца дажджамі хлешча,

Як воўк  ў трубе скавыча  вецер.

З бабуляй бавім гэты вечар.

 

Дзядком – стуліўся склеп старэчы,

Лістотай – ахінае плечы.

Ляжу ля коміна на печы,

Цьмяны ліхтар мне сонцам свеціць.

 

Пажухлі кветак вочкі-свечкі,

Счарнелы плот – брач самавіты.

Ляжу ля коміна на печы –

Мне ў свет вялікі  шлях адкрыты.

 

Чыгунчык у руках бабулі ўецца –

На чаране шукае месца ўзіму.

Ляжу ля коміна на печы,

Глытаю смак сваёй Радзімы.

 

Гады сплылі, як плынь на рэчцы…

Зляцелі, засталіся мары…

Туды б, да коміна на печы,

Пагрэць душу і сэрца ўпары.

 

***

У якіх бы далях не блукаў мой лёс,

Сядзеў на карку з пугай паганяты.

Ды толькі шчасце без маны прынёс —

У край бацькоў, да роднай, мілай хаты.

 

 

Вяртанне

Я іду па дарозе дамоў.

Белы снег засцілае мне сцежку…

Тут сляды маіх дзедаў, бацькоў,

І дзяцінства напоўнена дзежка.

 

Тут трапешчацца сэрцайка птушкай —

Я іду па дарозе дамоў…

Тут малую мой лёс мяне гушкаў,

На арэлях шчаслівых гадоў.

 

Тут плыве звонкі спеў жаўруковы,

У марознай бяздоннай сіні.

Я іду па дарозе дадому…

Родны кут, я цябе не пакіну!

 

Мяне брамка страчае адкрытай.

І трымае на часе злому.

Я шчаслівая. Я –  не забыта!

Я іду па дарозе дадому…

 

 

Крынічка

З часоў пасівелых, ад ветру калматых ,

Быліцаў і прымавак блудзіць багата.

З вякоў пазадаўніх яны ажываюць.

Спляснелай мінуўшчынай дых пераймаюць.

 

Угары, на месцы вятрыстым вяршыні,

Бурлівую жылу гады агалілі.

Хто прагнуў вадзіцы халоднай напіцца.

Здзіўляўся – смакуе самую жывіцу.

 

Ручво з камянёў дало шлях пуцявінам,

Жылкі з зямлі чысцюткіх слёз напусцілі.

Ці праўда, ці не –  Ледавік расстараўся –

Пад Мінскам каўказскі каньён каб застаўся.

 

Пра ўзрост маладзіцы пытаць не прынята,

У моцным бурчэнні самой – мнагавата.

Зяленым імхом зацягнуліся вочы,

І меддзю заплыць беражочкі ахвочы.

 

Вясной паскакушка, як тая дзяўчушка,

Спякотай –  неўгамонная гаварушка,

І ў Піліпаўку мары светлыя носіць,

Ільдзісты мароз яе плынь не стрыножыць.

 

Лёс, спавіты карэннем, дзінклівы званок,

Прапахнуты зёлкамі, басяк-бегунок.

Аніяк не звядзеш плынь ламоткую ўзман –

Пачуткаў шчымлівых напоўнены збан.

 

Восеньскае

 Знямоглая восень гучна заплача,

Тужліва і сумна – холад, нястача.

Слыла гаспадыняй, цвіла каралеўнай,

Ды завіталі вятры пераменаў.

 

Туманаў панурых процьма кладзецца,

Хмар мутных грувасткіх зграя віецца,

Ды ўжо ж расшматалі касу залатую,

У бруд утапталі красу незямную.

 

І вусцішна й золка, і ў лесе, і ў полі,

Ні крыку, ні смеху – цішыня ў наваколлі.

Надзеі сыйшлі, быццам з поля авечкі,

Шукай, ці ты знойдзеш іх нават са свечкай?

 

Маркотна гукае ў свае пуцявіны –

Курлыча з аблокаў  клінок жураўліны.

Дзень, хоць і порткі высока падрэзаў,

Не той, што ўлетку, скакун ды гарэза.

 

І млява на сэрцы, і ломіць ўсё цела,

І мары, і тыя, у вырай зляцелі.

Яблык падгнілы ледзьве трымаецца,

Восень горкай слязой заліваецца.

 

Да хісткага плоту з доўгай падпорай,

Куст прытуліўся, нясмелы, ён скора

Пакажа: ёсць на старую праруха,

Яго падтрымае бяроза-шаптуха.

 

Ярка-чырвоністы погляд каліны,

Лютай зімою растопіць ільдзіны.

Тым колкім вятрам і іх прысцябайлам,

Вочы заслепіць святлом незгасальным.

 

Касцёр жарынак без дроў разгарыцца,

Светач, маяк –  каб з дарогі не збіцца.

Горыч пырсак, бы крывёй набрынялых, –

Вабіць спакусаю куст небывалай.

 

Лёс яго будзе няпростым, цярністым –

Голле раскіне, каб стаць непахісным.

Уславіць, як Фенікс, здалёк, з небыцця,

Непераможную агністасць жыцця.

 

 

 

 

Марыя КОБЕЦ. Калінавыя маністы. «Літаратура і мастацтва»

КАЛІНАВЫЯ МАНІСТЫ
БЕРАГ
(Калінавыя маністы)
Бераг…
Мой бераг парос хмызамі…
Колішні, пясчаны, светлы…
Бераг маёй Зараніцы,
Бераг майго Зарападу…
Плёскаюцца гонкія хвалі,
сонечны праменьчык
у люстры вады —
люстры памяці:
Няўклюднае дзяўчо бяжыць басанож,
рудзенькі тварык і ручкі запэцканы
глінай,
танюткую шыйку аздабляюць
калінавыя маністы.
Бераг…
Той бераг парос хмызамі…
Крывавай барвай
на зледзянелым снезе —
Калінавыя маністы…

КАЛЯНДАР

…Тата, я чую сэрца тваё!
Я чую яго…
Я ведаю кнігу твайго жыцця на памяць.
Гартаю каляндар вясны…
Халоднай, галоднай, басаногай.
Сірата-пастушок, жэўжык, руплівец…
І цешуся жніўнем тваім —
Мазалістым, урадлівым, мітуслівым.
Сонца яшчэ высока, Тата!
Вер! Я чую сэрца тваё!

ТОРБА

Торба мая пустая, Мама…
Дом мой даўно астыў,
Вецер нястрымна ірве яго дах, аканіцы,
Заносіць у жытло маё пыл і смецце,
Шэрыя шчуры павілі кублы ў ложку маім,
З покуцця самотна глядзіць Збавіцель,
Стол вянчае штодзённая сухая
скарынка…
Дай да мне проскурку (1)
, Мама…
Дай!..
Шлях мой яшчэ даўгі, торба цяжкая,
ды… амаль пустая.
Няма ў ёй ні золата, ні караляў…
Вера, Надзея і Любоў — ледзь цяплеюць
у торбе маёй.
Далікатна трымаю яе,
Іду…
Што пакладзеш ты ў торбу маю
перад Вялікім Шляхам, Мама?
Што пакладу я ў торбу сыноў сваіх
Перад Дарогай Ісціны?..

________________

(1) Проскурка (палескі дыялект) — прасфора (бел.)

ПАВЕТРАНЫ ШАР
Што бачыла вока Ваша, о Вучыцель,
Калi Вы сляпую, глухую, нягеглую вялі
мяне з цемені да Святла?
Што рабілі рукi Вашы, калi я ў знямозе
аступалася?
Як трывалі вушы Вашы, о Вучыцель,
Калi я ў роспачы прызывала
на дапамогу д’ябла.
Што чула я?.. Спытаеце Вы —
Што чуе гаротнiк, акрамя мелодыi
сваёй жалейкi?!
Але Вы навучылі мяне слухаць
Голас Ветру
І навучылі быць падуладнай яму.
Вы навучылі мяне разумець Голас Неба
І занатоўваць Яго думкі
ў Нататніку Ісціны.
Я ўдыхнула водар кветкі Эўтэрпы(2)
і сёння…
Сёння я не належу сабе, о Вучыцель!
Я — празрысты паветраны шар!
Бязвольна лунаю сярод цяжкіх хмараў,
Не дыхаю…
Матузок, на якім трымаецца шар,
у Вашых руках.
Не адпускайце яго!
Ён загіне адзін між хмар, Вучыцель…

_______________

(2) У грэчаскай міфалогіі адна з дзевяці муз, дачок
Зеўса і Тытаніды Мнемасіны, муза лірычнай паэзіі
і музыкі.

ЛІСТ ДА ЗБАВІЦЕЛЯ
ЗБАВІЦЕЛЬ!
Калі постаць Твая размыецца
ў марыўным даляглядзе гарызонту,
ці змогуць вочы мае распазнаваць
сілуэт Твой?
ЗБАВІЦЕЛЬ!
Калі ў бясконцай пустыні
сляды Твае замятуць сухавейныя
Вятры Стагоддзяў,
ці змагу я адшукваць шлях Твой?
ЗБАВІЦЕЛЬ!
Калі сведкі Тваіх пакут —
крывавыя адмеціны на сукне —
знікнуць са Святой Плашчаніцы,
ці змогуць людзі адчуваць той боль,
які Ты стрываў дзеля іх?
ГОСПАДЗЕ!
Крынічка мая перасохла,
сандаліі пазношваліся, рукі стаміліся
прасіць,
плечы ледзь-ледзь утрымліваюць
цяжар крыжа майго,
а цела ўжо амаль не ў стане ісці
за Табой па вадзе.
ГОСПАДЗЕ!
Шчокі мае палымнеюць(3)—
гэта рдзеюць сцягі перамог маіх
крыўдзіцеляў.
Але…
Злітуйся над імі, Ісусе!
Злітуйся нада мной і маімі сынамі!
Злітуйся над людзьмі, што ўсё роўна
здраджваюць Табе!
Твар мой асвянчаецца салёнай
вільгаццю пакаяння,
рукі адчайна перабіраюць Святы
Ружанец, а вусны шэпчуць:
«Госпадзе, памілуй!
Госпадзе, памілуй!
Госпадзе, памілуй!»
…Ісусе! Я ведаю, Ты чуеш мяне…

___________

(3) 38-ы верш Нагорнай пропавадзі, Евангелле ад
Матфея. Мц. 5.38-42. — «Не пярэчце злу сілаю. Вы
чулі, што сказана: «вока за вока и зуб за зуб». А Я
кажу вам: не праціўцеся злому. Але хто ўдарыць
цябе ў правую шчаку тваю, падстаў яму і другую».

Светлана Быкова. Стихи

Я посею зёрнышко — доброты крупицу

Сказ о счастье

На перекрёстке судеб и дорог

Среди житейских радостей, тревог,

В песке горячем, средь камней, в пыли

Лежало счастье. Люди мимо шли

И втаптывали счастье глубже в пыль,

И вдоль дороги рос один ковыль…

Алена Стэльмах. Вершы

ГУЛЬНЯ СЛОЎ, ЦІ СЛОВА – НЕ ГУЛЬНЯ

Слова, нібыта пушынка,
Ці нават як вольны вецер,
Слова цяжкое, бы ліха,
Уладарыць у белым свеце.

Выпырхне птушкай крылатай —
Узрадуе плён палёту.
Словейка спешчана ласкай —
Безліч стракатых дабротаў!

Татьяна Дашкевич. Стихи

Снега покрыли Русскую равнину.

Как боязно, как стыдно славянину,

Как бедно он и плохонько одет…

В который раз народная дубина

Осмеяна и высечены спины,

Язык отрезан, размозжен хребет.