Запісы катэгорыі: Паэзія

«Колеры настрою» Таццяны ЦВІРКА. Вершы. «ЛіМ».

***
Разбудзіў наваколле
дзіўны барабанны дробат.
Чакайма ў гэтым годзе
ўнучачку ці ўнука:
буслы на даху!
***
Туліцца, лашчыцца
вусікамі чэпкімі, касматымі
(увесь свет прыгарнуць гатовая)
ліяна дзявочага вінаграду —
нявінніца.
***
Крэкча-рыпіць старая яблыня:
«Падладзь, спадарку, шпакоўню,
не дай памерці ў адзіноце!»
***
«Томка! Томка!» —
кінуўся гадавалы сыночак
за яркім матыльком.
Вось і назвіска табе,
мятлік-аднадзёнка!
***
Ён маўчыць. Яна маўчыць.
А прастуджанае каханне
чакае,
калі замест ледзянога напою
нальюць яму
гарбаты з мятаю.
***
Колер настрою?
Палыновы.
***
Збегла Зараніца на прыволле.
Уплятае залацінкі свае
ў рамонкі, валошкі, мятлікі —
прыхарошвае перад пачаткам дня:
луг-цырульня

Алена СТЭЛЬМАХ. Я іду па дарозе дамоў. Вершы.

Я ІДУ ПА ДАРОЗЕ ДАМОЎ…

Алена СТЭЛЬМАХ

Алена Стэльмах нарадзілася 20 ліпеня 1965 года ў в. Навасады Дзяржынскага раёна Мінскай вобласці (Беларусь). Скончыла факультэт журналістыкі Белдзяржуніверсітэта, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. Была галоўным рэдактарам «Беларускай лясной газеты», ўзначальвала рэспубліканскі часопіс «Родная прырода». Працавала намеснікам дырэктара ВД «Звязда». З 2016 года — першы намеснік старшыні Саюза пісьменнікаў Беларусі. Заслужаны журналіст Беларускага Саюза журналістаў, пісьменнік. Аўтар і сааўтар кніг «Землякі» (2005), «Лясныя дарогі подзвігу» (2005), «Глыбоцкія вяршыні» (2006), аўтар дзіцячых кніг «Дуб і Крумкач» (2015), «У гасцях у Францыска Скарыны» (2016) , «Вялікае прадстаўленне для Сонечкі» (2017). Творы перакладаліся на мовы краін СНД.

Навасадскае

Спее жыта. Шэпча поле –

Будзе хлебнае застолле.

Пчолы дзынкаюць. З ахвотай

Мёдам начыняюць соты.

Кружыць бусел над сялом –

Беражэ будан – свой дом.

Верабей пільнуе хатку —

Пад страхою немаўляткі.

І для кроплі ліст —  калыска.

Усё тут міла, люба, блізка!

Усё тут гучна, спеўна, звонка!

Гэта ж — родная старонка!

 

***

Ляжу ля коміна на печы…

Нягодзіца дажджамі хлешча,

Як воўк  ў трубе скавыча  вецер.

З бабуляй бавім гэты вечар.

 

Дзядком – стуліўся склеп старэчы,

Лістотай – ахінае плечы.

Ляжу ля коміна на печы,

Цьмяны ліхтар мне сонцам свеціць.

 

Пажухлі кветак вочкі-свечкі,

Счарнелы плот – брач самавіты.

Ляжу ля коміна на печы –

Мне ў свет вялікі  шлях адкрыты.

 

Чыгунчык у руках бабулі ўецца –

На чаране шукае месца ўзіму.

Ляжу ля коміна на печы,

Глытаю смак сваёй Радзімы.

 

Гады сплылі, як плынь на рэчцы…

Зляцелі, засталіся мары…

Туды б, да коміна на печы,

Пагрэць душу і сэрца ўпары.

 

***

У якіх бы далях не блукаў мой лёс,

Сядзеў на карку з пугай паганяты.

Ды толькі шчасце без маны прынёс —

У край бацькоў, да роднай, мілай хаты.

 

 

Вяртанне

Я іду па дарозе дамоў.

Белы снег засцілае мне сцежку…

Тут сляды маіх дзедаў, бацькоў,

І дзяцінства напоўнена дзежка.

 

Тут трапешчацца сэрцайка птушкай —

Я іду па дарозе дамоў…

Тут малую мой лёс мяне гушкаў,

На арэлях шчаслівых гадоў.

 

Тут плыве звонкі спеў жаўруковы,

У марознай бяздоннай сіні.

Я іду па дарозе дадому…

Родны кут, я цябе не пакіну!

 

Мяне брамка страчае адкрытай.

І трымае на часе злому.

Я шчаслівая. Я –  не забыта!

Я іду па дарозе дадому…

 

 

Крынічка

З часоў пасівелых, ад ветру калматых ,

Быліцаў і прымавак блудзіць багата.

З вякоў пазадаўніх яны ажываюць.

Спляснелай мінуўшчынай дых пераймаюць.

 

Угары, на месцы вятрыстым вяршыні,

Бурлівую жылу гады агалілі.

Хто прагнуў вадзіцы халоднай напіцца.

Здзіўляўся – смакуе самую жывіцу.

 

Ручво з камянёў дало шлях пуцявінам,

Жылкі з зямлі чысцюткіх слёз напусцілі.

Ці праўда, ці не –  Ледавік расстараўся –

Пад Мінскам каўказскі каньён каб застаўся.

 

Пра ўзрост маладзіцы пытаць не прынята,

У моцным бурчэнні самой – мнагавата.

Зяленым імхом зацягнуліся вочы,

І меддзю заплыць беражочкі ахвочы.

 

Вясной паскакушка, як тая дзяўчушка,

Спякотай –  неўгамонная гаварушка,

І ў Піліпаўку мары светлыя носіць,

Ільдзісты мароз яе плынь не стрыножыць.

 

Лёс, спавіты карэннем, дзінклівы званок,

Прапахнуты зёлкамі, басяк-бегунок.

Аніяк не звядзеш плынь ламоткую ўзман –

Пачуткаў шчымлівых напоўнены збан.

 

Восеньскае

 Знямоглая восень гучна заплача,

Тужліва і сумна – холад, нястача.

Слыла гаспадыняй, цвіла каралеўнай,

Ды завіталі вятры пераменаў.

 

Туманаў панурых процьма кладзецца,

Хмар мутных грувасткіх зграя віецца,

Ды ўжо ж расшматалі касу залатую,

У бруд утапталі красу незямную.

 

І вусцішна й золка, і ў лесе, і ў полі,

Ні крыку, ні смеху – цішыня ў наваколлі.

Надзеі сыйшлі, быццам з поля авечкі,

Шукай, ці ты знойдзеш іх нават са свечкай?

 

Маркотна гукае ў свае пуцявіны –

Курлыча з аблокаў  клінок жураўліны.

Дзень, хоць і порткі высока падрэзаў,

Не той, што ўлетку, скакун ды гарэза.

 

І млява на сэрцы, і ломіць ўсё цела,

І мары, і тыя, у вырай зляцелі.

Яблык падгнілы ледзьве трымаецца,

Восень горкай слязой заліваецца.

 

Да хісткага плоту з доўгай падпорай,

Куст прытуліўся, нясмелы, ён скора

Пакажа: ёсць на старую праруха,

Яго падтрымае бяроза-шаптуха.

 

Ярка-чырвоністы погляд каліны,

Лютай зімою растопіць ільдзіны.

Тым колкім вятрам і іх прысцябайлам,

Вочы заслепіць святлом незгасальным.

 

Касцёр жарынак без дроў разгарыцца,

Светач, маяк –  каб з дарогі не збіцца.

Горыч пырсак, бы крывёй набрынялых, –

Вабіць спакусаю куст небывалай.

 

Лёс яго будзе няпростым, цярністым –

Голле раскіне, каб стаць непахісным.

Уславіць, як Фенікс, здалёк, з небыцця,

Непераможную агністасць жыцця.

 

 

 

 

Марыя КОБЕЦ. Калінавыя маністы. «Літаратура і мастацтва»

КАЛІНАВЫЯ МАНІСТЫ
БЕРАГ
(Калінавыя маністы)
Бераг…
Мой бераг парос хмызамі…
Колішні, пясчаны, светлы…
Бераг маёй Зараніцы,
Бераг майго Зарападу…
Плёскаюцца гонкія хвалі,
сонечны праменьчык
у люстры вады —
люстры памяці:
Няўклюднае дзяўчо бяжыць басанож,
рудзенькі тварык і ручкі запэцканы
глінай,
танюткую шыйку аздабляюць
калінавыя маністы.
Бераг…
Той бераг парос хмызамі…
Крывавай барвай
на зледзянелым снезе —
Калінавыя маністы…

КАЛЯНДАР

…Тата, я чую сэрца тваё!
Я чую яго…
Я ведаю кнігу твайго жыцця на памяць.
Гартаю каляндар вясны…
Халоднай, галоднай, басаногай.
Сірата-пастушок, жэўжык, руплівец…
І цешуся жніўнем тваім —
Мазалістым, урадлівым, мітуслівым.
Сонца яшчэ высока, Тата!
Вер! Я чую сэрца тваё!

ТОРБА

Торба мая пустая, Мама…
Дом мой даўно астыў,
Вецер нястрымна ірве яго дах, аканіцы,
Заносіць у жытло маё пыл і смецце,
Шэрыя шчуры павілі кублы ў ложку маім,
З покуцця самотна глядзіць Збавіцель,
Стол вянчае штодзённая сухая
скарынка…
Дай да мне проскурку (1)
, Мама…
Дай!..
Шлях мой яшчэ даўгі, торба цяжкая,
ды… амаль пустая.
Няма ў ёй ні золата, ні караляў…
Вера, Надзея і Любоў — ледзь цяплеюць
у торбе маёй.
Далікатна трымаю яе,
Іду…
Што пакладзеш ты ў торбу маю
перад Вялікім Шляхам, Мама?
Што пакладу я ў торбу сыноў сваіх
Перад Дарогай Ісціны?..

________________

(1) Проскурка (палескі дыялект) — прасфора (бел.)

ПАВЕТРАНЫ ШАР
Што бачыла вока Ваша, о Вучыцель,
Калi Вы сляпую, глухую, нягеглую вялі
мяне з цемені да Святла?
Што рабілі рукi Вашы, калi я ў знямозе
аступалася?
Як трывалі вушы Вашы, о Вучыцель,
Калi я ў роспачы прызывала
на дапамогу д’ябла.
Што чула я?.. Спытаеце Вы —
Што чуе гаротнiк, акрамя мелодыi
сваёй жалейкi?!
Але Вы навучылі мяне слухаць
Голас Ветру
І навучылі быць падуладнай яму.
Вы навучылі мяне разумець Голас Неба
І занатоўваць Яго думкі
ў Нататніку Ісціны.
Я ўдыхнула водар кветкі Эўтэрпы(2)
і сёння…
Сёння я не належу сабе, о Вучыцель!
Я — празрысты паветраны шар!
Бязвольна лунаю сярод цяжкіх хмараў,
Не дыхаю…
Матузок, на якім трымаецца шар,
у Вашых руках.
Не адпускайце яго!
Ён загіне адзін між хмар, Вучыцель…

_______________

(2) У грэчаскай міфалогіі адна з дзевяці муз, дачок
Зеўса і Тытаніды Мнемасіны, муза лірычнай паэзіі
і музыкі.

ЛІСТ ДА ЗБАВІЦЕЛЯ
ЗБАВІЦЕЛЬ!
Калі постаць Твая размыецца
ў марыўным даляглядзе гарызонту,
ці змогуць вочы мае распазнаваць
сілуэт Твой?
ЗБАВІЦЕЛЬ!
Калі ў бясконцай пустыні
сляды Твае замятуць сухавейныя
Вятры Стагоддзяў,
ці змагу я адшукваць шлях Твой?
ЗБАВІЦЕЛЬ!
Калі сведкі Тваіх пакут —
крывавыя адмеціны на сукне —
знікнуць са Святой Плашчаніцы,
ці змогуць людзі адчуваць той боль,
які Ты стрываў дзеля іх?
ГОСПАДЗЕ!
Крынічка мая перасохла,
сандаліі пазношваліся, рукі стаміліся
прасіць,
плечы ледзь-ледзь утрымліваюць
цяжар крыжа майго,
а цела ўжо амаль не ў стане ісці
за Табой па вадзе.
ГОСПАДЗЕ!
Шчокі мае палымнеюць(3)—
гэта рдзеюць сцягі перамог маіх
крыўдзіцеляў.
Але…
Злітуйся над імі, Ісусе!
Злітуйся нада мной і маімі сынамі!
Злітуйся над людзьмі, што ўсё роўна
здраджваюць Табе!
Твар мой асвянчаецца салёнай
вільгаццю пакаяння,
рукі адчайна перабіраюць Святы
Ружанец, а вусны шэпчуць:
«Госпадзе, памілуй!
Госпадзе, памілуй!
Госпадзе, памілуй!»
…Ісусе! Я ведаю, Ты чуеш мяне…

___________

(3) 38-ы верш Нагорнай пропавадзі, Евангелле ад
Матфея. Мц. 5.38-42. — «Не пярэчце злу сілаю. Вы
чулі, што сказана: «вока за вока и зуб за зуб». А Я
кажу вам: не праціўцеся злому. Але хто ўдарыць
цябе ў правую шчаку тваю, падстаў яму і другую».

Светлана Быкова. Стихи

Я посею зёрнышко — доброты крупицу

Сказ о счастье

На перекрёстке судеб и дорог

Среди житейских радостей, тревог,

В песке горячем, средь камней, в пыли

Лежало счастье. Люди мимо шли

И втаптывали счастье глубже в пыль,

И вдоль дороги рос один ковыль…

Алена Стэльмах. Вершы

ГУЛЬНЯ СЛОЎ, ЦІ СЛОВА – НЕ ГУЛЬНЯ

Слова, нібыта пушынка,
Ці нават як вольны вецер,
Слова цяжкое, бы ліха,
Уладарыць у белым свеце.

Выпырхне птушкай крылатай —
Узрадуе плён палёту.
Словейка спешчана ласкай —
Безліч стракатых дабротаў!

Татьяна Дашкевич. Стихи

Снега покрыли Русскую равнину.

Как боязно, как стыдно славянину,

Как бедно он и плохонько одет…

В который раз народная дубина

Осмеяна и высечены спины,

Язык отрезан, размозжен хребет.