«Паэты планеты супраць вайны»: Нігерыя, Алі Джудэ Учэна

НІГЕРЫЯ

Алі Джудэ Учэна

Алі Джудэ Учэна – 23-гадовы нігерыйскі паэт, які нарадзіўся ў сям’і містэра і місіс Джэймса Амама, у горадзе Акіяі Нкалагу, вобласці Ішыэлу, мясцовага самакіравання, штату Эбонія, Нігерыя. Піша вершы на англійскай мове. Атрымаў адукацыю па дысцыплінах «літаратура» і «сацыяльныя даследаванні» ў Міжнароднай акадэміі Divine Favor у горадзе Акіяі Нкалагу. Як паэт мае больш за дваццаць узнагарод у галіне літаратуры ў Індыі, ЗША, Кубе, Эфіопіі.
Як удзельнік Сусветнай гуманітарнай акцыі “Паэты планеты супраць вайны” даслаў верш на англійскай мове пад назвай “Насустрач гарызонту”, а таксама гэты ж верш у перакладзе на мову ІГБО*.
____________
*Ігбо (ці Ібо, саманазва — «лясныя жыхары») — народ у паўднёва-ўсходняй Нігерыі. Колькасць —  звыш 35 млн чалавек. Размаўляюць на мове ігбо, якая належыць да бенуэ-кангалезскай сям’і моў нігера-кангалезскай макрасям’і. Сёння большасць з іх гаворыць на англійскай нароўні з ігбо (вынік брытанскага каланіялізму).

НАСУСТРАЧ ГАРЫЗОНТУ

Паглядзі на гарызонт!
На ім Бог дэманструе свой уласны почырк:
Адлюстраванне прыгажосці – быццам дзівосныя ружы
Ў перадсвітальным ззянні.
У высокім марыве начных нябёсаў
Узвышаецца Месяц-гігант!

І Сонца, і мігатлівыя зоркі –
Усе яны маюць вялікія формы, памеры,
Аднак суседнічаюць на адным небасхіле.

Ды, апускаючы долу вочы, я абураюся:
“Калі Зоркі і Месяц могуць суіснаваць побач,
Калі Сонца з вясёлкамі
Можа суладна векаваць у адным воблаку,
Чаму так не можаш ты, чалавек?
О, чаму б не стварыць касмічную прастору,
У якой будзе правіць любоў і дабрыня,
Адзінай рэлігіяй якой – чалавечая паяднанасць!”

У вантробах вайны
Крыецца безліч невычэрпнай тугі,
Недарэчных памылак, злосці, гневу.
Жыццё стала здабычай у руках драпежнікаў,
Жанчыны сталі ўдовамі,
Дзеці пры іх – сіратамі,
А бацькі – чужынцамі ў сваіх жа хацінах.

Пакінутыя дзеці і немаўляткі
Гаруюць у змроках цемені!
Ключ да кахання – гэта ключ да жыцця,
Ключ да міру – гэта ключ да прагрэсу,
Але ключ да вайны – гэта ключ да пагібелі.
Там, дзе зло становіцца нормай і ладам жыцця,
Там, дзе жыццё чалавека не мае ніякай цаны,
Там, дзе гінуць немаўляты, нібыта птушкі,
Дзе гвалцяць жанчын дзеля асалоды.
Дзе целы захлынаюцца ў лужынах крыві,
А ноч спараджае агідныя жахі.
О свет, я плачу!
Але, о свет, я прапаведую любоў!
І хай жа кожная істота, што прыйшла ў гэты свет,
Знойдзе ў ім уласнае месца, узброіўшыся даспехамі міру і дабрыні,
Кажучы «НЕ» кожнай праяве тэрарызму і войнаў!
                                     З англійскай мовы пераклад Марыі КОБЕЦ

Ігбо:
NKWUSI NKE IGWE

Ka m’ lere anya n’ nkwụsị nke igwe
Ezigbo ọlụaka nke Chukwu ka m’ hụrụ
Nke a na-egbuke ka ọmaricha okoko
Kwudosiri ike n’ ọwụwa anyanwụ.
Na ezigbo ụlọ ọma nke eligwe,
Guzoro nnukute ọnwa, anyanwụ na kpakpandụ nke n’ amụkesi na mma.
Ihe ndịa niile buru nnukwute ibu
Mana urukpu nke igwe zuru ha oke

M’ wee lee anya n’ ala wee sị
Ọ bụrụ n’ ọnwa na kpakpandụ ga ebikọ ọnu
Ọ buru n’ anyanwụ na egbugbu
Ga ebikọ ọnụ n’ otu eligwe
Kedu maka mụ na gị nwa nke mmadụ
Kedu nke bụ n’ mụ na gị agaghị ebi n’ udo
Ebe ịhunanya ga abụ ọdịnala anyị
Ebe udo ga abụ omenala anyị

Ebe ọbụla tigbuo, zọgbuo dị
Ka ntaram ahụhụ nke zoro ezo n’ adị
Aghụghọ, mkpagbu, na ajọ obi na-ejuputa ya.
Ndụ anyị n’ adị ka ndụ ụmụ nnụnụ nọ n’ aka dịnta.
Ndị nne anyị ga agbanwe bụrụ isi mkpe
Ụmụaka, abụrụ ndị enweghi nne na nna
Ndị nna anyị abụrụ kwa ndị ọbịa n’ ala nke ha
Hapụ ndị ụmụ ntakịrị na ndị amụrụ ọhụrụ
Ka ha n’ akpagharị n’ etiti ọchịchịrị

Igodo nke ịhụnanya bụ igodo nke ndụ
Igodo nke udo bụ igodo nke agam n’ iru
Mana igodo nke ọgụ bụ igodo nke mgbawa obi
Ebe ihe ọjọ n’ aghọrọ anyị omenala
Ebe nkwanye ugwu na-adịrọ ndụ nkịtị mmadụ dị
Ebe ana anapụ mmadụ ndụ ha n’ ike ka ọkụkọ
Ebe a na-adakpu nwanyị n’ ike
Ebe ahụ mmadụ na-egwu ọbara dị ka mmiri
Ebe abalị na-aghọrọ anyị ajọ nrọ
Akwa nke udo ka mụ na-ebe!
Mgbasa ozi nke udo ka mụ na-agbasa
Ka mmadụ niile guzoro chịm, mee ụwaa
ezigbo ebe obibi, site n’ iyinye akwa nke udo
Ma si mba sigide ihe ọbụla ga ebute ọgụ.